Post này gồm những bài Nhận Định ngắn (chuyên về tình hình chính trị & xã hội của Việt Xã nghĩa tức chế độ Cộng sản Hanoi hiện tại) của ký giả Carl Robinson viết và đăng trên Substack ❊ của ông. Carl Robinson viết khá nhiều và các bài chọn đăng lại ở Library này là do Le Tung Chau tuyển lựa và dịch sang Việt ngữ.
Bài khởi đầu, tạm đánh số là số 1, là bài Forget whose past, Hanoi? | Quên đi quá khứ của ai hả Hanoi? by Carl Robinson on Sept. 27, 2026
Các bài kế tiếp sẽ lần lượt hiện diện ở đây trong những ngày tháng tới.
Mời bạn đọc nhớ theo dõi.
Cũng trong Post này, khi nào cần thiết, LTC sẽ làm mục Phụ Chú (ví dụ, về Bức Tường Ô Nhục Bá Linh, hay về con quái thú Stasi của Đông Đức ...) để giúp những bạn độc giả nào chưa biết, sẽ có được những Sử liệu xác đáng ngõ hầu hiểu sâu hơn những gì Carl Robinson đề cập trong các articles của ông.
❊ Substack is an online publishing platform that lets writers, journalists, and creators send digital newsletters and publish content directly to their audience. { by Substack says about itself } | Substack là một trang cộng đồng trên không gian điện não, nơi đây mọi giới cầm bút như nhà văn, ký giả cũng như bất cứ người viết nào có điều muốn nói ra đều có thể gởi đăng như dạng một Nội San. Bài đăng sẽ đến với bạn đọc bốn phương ngay tức thì. translated into Vietnamese by Le Tung Chau.
Bài khởi đầu, tạm đánh số là số 1, là bài Forget whose past, Hanoi? | Quên đi quá khứ của ai hả Hanoi? by Carl Robinson on Sept. 27, 2026
Các bài kế tiếp sẽ lần lượt hiện diện ở đây trong những ngày tháng tới.
Mời bạn đọc nhớ theo dõi.
Cũng trong Post này, khi nào cần thiết, LTC sẽ làm mục Phụ Chú (ví dụ, về Bức Tường Ô Nhục Bá Linh, hay về con quái thú Stasi của Đông Đức ...) để giúp những bạn độc giả nào chưa biết, sẽ có được những Sử liệu xác đáng ngõ hầu hiểu sâu hơn những gì Carl Robinson đề cập trong các articles của ông.
❊ Substack is an online publishing platform that lets writers, journalists, and creators send digital newsletters and publish content directly to their audience. { by Substack says about itself } | Substack là một trang cộng đồng trên không gian điện não, nơi đây mọi giới cầm bút như nhà văn, ký giả cũng như bất cứ người viết nào có điều muốn nói ra đều có thể gởi đăng như dạng một Nội San. Bài đăng sẽ đến với bạn đọc bốn phương ngay tức thì. translated into Vietnamese by Le Tung Chau.
$pageIn
by Carl Robinson Sept. 27, 2026 - LTC dịch Sept. 28, 2026
bài số 1
Cái Quá khứ mà họ hết sức đòi người ta quên đi chính là chuyện gốc tích sanh ra cái Hiện tại mà họ chối không dám gọi tên.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Sept. 28, 2026.
Forget whose past, Hanoi?
The past they really want erased is the origin story of the present they refuse to name.
By Carl Robinson
Sept. 27, 2026
Hà Nội vẫn luôn mồm nói người ta hãy quên đi quá khứ và hướng tới tương lai. Còn với những người khác nữa — cả ở miền Nam lẫn nơi cộng đồng người Việt ở hải ngoại trong đó có biết bao gia đình từng nếm mùi thảm cảnh bị cầm tù cải tạo, gia sản bị cướp đoạt hay những thập niên thuyền nhân vượt biên sinh tử … thì là cái quá khứ ấy mới chính là cái gánh chưa một phút thôi trĩu nặng trên vai. Các bạn-nạn nhân này là lớp người bị đòi phải quên đi những trò tẩy não, quên cảnh tù đày, quên cảnh bị chụp mũ, bị nhục mạ là "tay sai" và quên cả cảnh bị bịt miệng không cho lên tiếng.
Ấy thế nhưng cái quá khứ mà người ta bây giờ đòi xóa đi đó đâu có phải là quá khứ của các bạn. Mà là quá khứ của chính họ — gồm những trò chụp giựt bất chấp, nói một đường làm một nẻo, tuyên truyền tẩy não, rồi là cả một chiến dịch đàn áp khủng bố và thâu tóm hết quyền hành vào tay. Lời nói "quên đi quá khứ" không phải là lời mời hòa giải; mà nói như thế để ráng sức vùi lấp đi những thành tố nào đã lột trần việc chế độ hiện tại của họ được dựng lên như thế nào.
Hãy trở lại với khởi điểm "cách mạng" tháng Tám 1945. Việt Minh đâu có đánh bại quân Nhật. Phát xít Nhật đã đầu hàng rồi, và bộ máy chính quyền thực dân thì đã tan biến. Chẳng qua Hồ Chí Minh là kẻ nhanh tay lẹ chân hơn hết — vọt lên hàng đầu trong số những lực lượng kháng Pháp, chớp thời cơ khi thấy có khoảng trống quyền lực, giành lấy micro và rồi tuyên bố một cuộc "cách mạng" mà thực tế cuộc "cách mạng" đó chưa hề diễn ra. Thực chất đó chỉ là trò chụp giựt được khoác lên lớp áo gọi là tất yếu lịch sử.
Lại nữa, Việt Minh đâu có tư cách đại diện cho toàn dân. Việt Minh chỉ là một đoàn người tiên phong đi theo chủ nghĩa Mác-Lê thôi, và ngay từ nhiều năm trước năm 1945, Việt Minh đã bắt đầu ra tay tiễu trừ, thanh toán, thủ tiêu các đối thủ chính trị. Các "mặt trận thống nhất" này kia mà Việt Minh bày ra chỉ là những cửa tiệm treo đầu dê bán thịt chó. Thực dân Pháp luôn thấy dễ ăn hơn khi ruồng bố, đàn áp các lực lượng người Quốc Gia-không cộng sản rất dễ nhìn thấy, còn Việt Minh thì Pháp chừa ra mà nó là phe có tổ chức sau chót còn trụ lại được khi Phát xít Nhật đã bị xếp xó.
Trong khi đó, ở miền Nam — dù còn đủ thứ rối ren, huyên thuyên náo nhiệt và bất toàn — lại đang xây dựng một thể chế chính trị không cộng sản với bầu khí tự do chính trị lớn hơn xa so với những gì miền Bắc dám làm. Gồm có tự do báo chí, tự do đảng phái, tự do hội thảo, tự do tuyển cử và dân chúng trong Nam không việc gì phải rỉ tai to nhỏ mỗi khi bàn chuyện chính trị. Đó là lý do vì sao miền Nam từ chối không đặt tay ký Hiệp định Geneva. Đó cũng là lý do vì sao có tới hàng ngàn người từng đi theo Việt Minh đã phải tháo chạy vào Nam. Vì họ đã tận mắt chứng kiến bộ mặt thật của chế độ miền Bắc — kềm chặt dân chúng, các trận bắt bớ thủ tiêu, nỗi kinh hãi của cuộc Cải cách Ruộng đất — cho nên họ không còn muốn dính gì tới nó nữa.
Sau năm 1954, trên nước Việt Nam đã hình thành hai thể chế chính trị mà trong đó chỉ có một là nhà nước độc đảng. Có một điều mà ít ai nhắc đến, đó là: vào thời điểm đó, Đảng Cộng sản Việt Nam chẳng hề chính thức hiện hữu. Đảng này đã tự giải tán vào năm 1945 cốt để che đi hình tích thật của họ. Cuộc chiến kháng Pháp thì diễn ra dưới cái bảng hiệu của Việt Minh. Thế rồi vào năm 1951 Đảng này ló mặt ra với tên gọi là Đảng Lao động — và mãi đến sau năm 1975, khi thâu tóm cả nước dưới sự kiểm soát của chế độ độc tài đảng trị, thì cái tên "Đảng Cộng sản Việt Nam" mới được đưa ra lại. Những gì gọi là huyền thoại chỉ là trò thêu dệt về sau.
Và Hồ Chí Minh cũng chưa hề được là một người hùng độc tôn. Ở miền Nam thì không đã đành. Với người Quốc Gia – không cộng sản cũng không. Cũng không nốt với những ai từng đi theo Việt Minh rồi tìm đường di cư vào Nam sau khi tận mắt chứng kiến bản chất của Việt Minh. Sự sùng bái độc tôn áp lên Hồ Chí Minh là do chế độ miền Bắc đẻ ra — qua lề lối tuyên truyền, qua cách ruồng bố, đàn áp và cách độc chiếm cái loa thông tin một mình một chợ. Ở miền Nam, người ta nhớ đến ông ta như là một kẻ đã dựng lên nhà nước độc tài đảng trị ở miền Bắc, là kẻ đã phát động những trận khủng bố kinh hoàng và đưa người xâm nhập vào Nam gọi là "tình nguyện" — nhưng thực chất đó là quân chính quy Bắc Việt. Chẳng có ai ở Sài Gòn mừng đón gì ông ta vào năm 1975 cả. Sự suy tôn ông ta chỉ là riêng ở địa phận Bắc Việt chứ không phải toàn quốc — và nó chỉ trở thành tính "quốc gia" sau khi mọi tiếng nói bất đồng đã bị dập tắt.
Nội cuộc chiến hai mươi năm còn mang trong mình nó một sự thật mà Hà Nội chưa bao giờ dám công nhận: đó là miền Bắc đã đưa hàng trăm ngàn thanh niên trai tráng xâm nhập vào Nam dù biết rõ phần lớn trong số đó chỉ có đi mà không có ngày về. Số trai trẻ ấy là số thanh thiếu niên bị cưỡng bách tòng quân — nông dân có, học sinh sinh viên có — những cậu trai trẻ này bị bắt phải lìa bỏ quê nhà để sa chân vào con đường gọi là đường mòn Hồ chí Minh rồi nhập vào một cỗ máy mệnh danh là chiếc "cối xay thịt". Đảng gọi đó là công cuộc "giải phóng" nhưng thực chất đó là cuộc thí quân coi mạng người như cỏ rác. Có những đoàn quân Bắc Việt đã chết sạch không còn chút vết tích. Và thân nhân, gia đình của những cán binh này đã mòn mỏi mong ngóng trông tin con em mình hay chồng mình suốt trong nhiều chục năm sau để rồi chẳng bao giờ nhận được chút tung tích nào. Còn Miền Nam, đâu chỉ có chiến đấu chống lại một đoàn quân y hệt cái cỗ máy bị giựt dây đó mà Miền Nam còn phải đối đầu với nguyên một thế hệ trai tráng mà CSBV đã coi như khai tử họ rồi. [ * ] Sự hy sinh của những thanh niên miền Bắc là có thật rành rành, thế nhưng họ bị người ta quyết định ném vào chảo lửa chỉ vì mưu đồ chính trị của người ta thôi, chứ chẳng phải họ là anh hùng gì.
Chẳng phải tự nhiên mà bùng ra cuộc chiến ở miền Nam. Nó chẳng phải là do "nhân dân nổi dậy". Cũng chẳng phải bởi lý do nội tại từ tinh thần dân tộc trỗi dậy.
[ LTC chú: ở đây, Carl Robinson muốn nói tới việc gọi bằng «chống Mỹ» mà Bắc Việt đã xài đến mòn lỉn, trong đó chúng luôn mồm bảo rằng, khi thấy người Mỹ trợ lực cho VNCH chống lại Bắc Việt xâm lăng thì tinh thần dân tộc của nhơn dân miền Nam trỗi dậy chống Mỹ!
Nguyên văn đoạn này là:
The war in the South wasn’t spontaneous. It wasn’t “the people rising up.” It wasn’t an organic nationalist awakening. ]
Tất cả đều do bàn tay của Hà Nội. Họ phát động một chiến dịch khủng bố. Họ dùng bạo lực cưỡng ép để tách riêng các địa phương ra. Họ thủ tiêu Xã trưởng, giáo chức và viên chức Cảnh sát. Họ dựng lên một thứ chính quyền mà họ đứng núp bóng đàng sau. Họ bày trò thu thuế, dùng thủ đoạn gài ép để đưa người chui vô nội bộ chánh quyền Quốc Gia. Còn quân chính quy Bắc Việt của họ — mà họ kêu bằng cái tên thơm tho là lính "tình nguyện" thì họ chối là không có xâm nhập miền Nam. Thiệt là thứ nói láo không ai nhịn được cười. Hồi năm 1975 ở Sài Gòn chẳng một ai reo mừng. Cũng chẳng có cái gì gọi là giải phóng. Chỉ có người ta bỏ rồi họ đến lấy thôi. Rồi mọc lên những trại tù cải tạo, những vụ cướp đoạt tài sản, chiếm đoạt gia sản, các cuộc ruồng bố bắt bớ, rồi tới làn sóng thuyền nhân vượt biển, tất cả đều bị bịt miệng và nỗi sợ bao trùm.
Ngay cả những anh Việt Cộng cũng không thoát khỏi hệ lụy khi Cộng sản thắng. Khi thắng cuộc rồi, nhiều cán bộ miền Nam — vốn đã trực tiếp chiến đấu, xây dựng mạng lưới giao liên bí mật và từng chịu nhiều hung hiểm sinh tử — lại bị gạt sang bên lề, bị giáng chức hoặc bị thanh trừng. Số Việt Cộng này trong thời chiến thì có lợi đấy nhưng chưa bao giờ họ được tin tưởng thực sự. Hà Nội thay thế lớp Việt Cộng này bằng các cán bộ từ miền Bắc trung thành với Đảng chứ không phải những người một lòng một dạ vì miền Nam. Bây giờ khi đã thắng cuộc thì những "giải phóng quân" hôm qua bị đối xử như một bài toán nan giải cần phải kềm chặt hơn chớ họ không còn được coi là đồng chí nữa. Đó là một mảng tối khác của quá khứ mà trong câu chuyện chính thống hôm nay nó không bao giờ được nhắc đến.
Đó là cái quá khứ mà Tô Lâm đòi người ta quên đi.
Bởi lẽ, nếu như ai ai cũng nhớ rành như thế — với bộ máy nhà nước công an trị, với các điều luật 331 và 117 rành rành, những giấy triệu tập, với sự kiểm duyệt bịt miệng và cai trị đất nước bằng nỗi sợ — thì bây giờ ngay trong hiện tại, người ta sẽ khó mà xem đấy là đường lối chuệch choạc nhất thời, mà thấy rất rõ đó là một sự liên tục tiếp nối từ quá khứ mà Ha Noi đã làm.
Cái Quá khứ mà họ đòi người ta quên đi chính là chuyện gốc tích sanh ra cái Hiện tại mà họ chối bỏ không dám gọi tên.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Sept. 28, 2026.
Forget whose past, Hanoi?
The past they really want erased is the origin story of the present they refuse to name.
Carl Robinson Sept. 27, 2026
Hanoi keeps telling people to forget the past and look to the future. But the burden is always on everyone else — the South, the diaspora, the families who lived through re‑education camps, confiscations, and the boat people years. You’re the ones expected to forget the lackey slur, the prisons, the purges, the silence.
Yet the past they want erased isn’t your past at all. It’s theirs — the opportunism, the camouflage, the purges, the terror campaign, the takeover. “Forget the past” is not a call for reconciliation; it’s an attempt to bury the parts that expose how their present has been built.
Start with the “revolution” of August 1945. The Việt Minh didn’t defeat the Japanese. Tokyo surrendered. The administration evaporated. Hồ Chí Minh was simply quickest off his feet — first to seize the vacuum, grab the microphone, and declare a “revolution” that hadn’t actually happened. Opportunism dressed as inevitability.
And the Việt Minh didn’t represent the whole nation. They were a Marxist‑Leninist vanguard that had already begun purging rivals long before 1945. The “united fronts” were camouflage. The French had always found it easier to persecute the visible non‑communist nationalists, leaving the Việt Minh as the last organised force standing when the Japanese folded.
Meanwhile the South — messy, noisy, imperfect — was building a non‑communist political space with far more freedom than the North ever allowed. It had newspapers, parties, arguments, elections, and a public that didn’t whisper when politics came up. That’s why the South refused to sign Geneva. That’s why thousands of ex‑Việt Minh fled south. They had seen the system up close in the North — the surveillance, the purges, the land reform terror — and wanted nothing more to do with it. Two systems emerged after 1954, and only one of them was a one‑party state.
Here’s the part nobody ever says: The Vietnamese Communist Party wasn’t even officially there. It dissolved itself in 1945 to hide its identity. The French war was fought under the Việt Minh banner. The Party only re‑emerged in 1951 as the Workers’ Party — and didn’t reclaim the name “Communist Party of Vietnam” until after 1975, once the whole country was under one‑party control. The mythology came later.
And Hồ Chí Minh was never a universal hero. Not in the South. Not among the non‑communist nationalists. Not among the ex‑Việt Minh who fled south after seeing the system up close. The reverence was manufactured in the North — built through propaganda, purges, and a monopoly on narrative. In the South, he was remembered as the man who built a one‑party state, launched the terror campaign, and sent “volunteers” who were actually troops. Nobody in Saigon cheered his arrival in 1975. The mythology was regional, not national — and it became “national” only after dissent was silenced.
And the war itself carried a truth Hanoi never acknowledges: the North sent hundreds of thousands of young men south knowing full well most would never return. They were conscripts — farmers, students, boys pulled from villages and marched down the Trail into a meat grinder. The Party called it “liberation,” but it was attrition. Entire cohorts vanished. Families waited decades for news that never came. The South wasn’t fighting puppets; it was fighting a generation the North had already written off. The sacrifice was real, but the decision to spend them was political, not heroic.
The war in the South wasn’t spontaneous. It wasn’t “the people rising up.” It wasn’t an organic nationalist awakening.
It was Hanoi.
They launched the terror campaign. They cut off regions under coercive control. They assassinated village chiefs, teachers, policemen. They built shadow governments. They taxed, coerced, infiltrated. And denied having troops there — “volunteers,” they said. Everyone laughed.
Nobody cheered in Saigon in 1975. There was no liberation. There was takeover. Re‑education camps, confiscations, purges, boat people, silence, fear.
And even the Việt Cộng didn’t escape the aftermath. Once the war was won, many of the southern cadres — the ones who had carried the fighting, built the networks, taken the risks — were side-lined, demoted, or purged. They were useful during the war, but they were never trusted. Hanoi replaced them with northern cadres loyal to the Party, not to the South. The “liberators” were treated as a problem to be managed, not partners in victory. Another part of the past that never makes it into the official story.
That’s the past Tô Lâm wants forgotten.
Because if people remember it clearly, the present — the police‑state machinery, the 331/117 reality, the summonses, the censorship, the fear — looks less like a deviation and more like continuity.
The past they want forgotten is the origin story of the present they refuse to name.
$pageOut $pageIn bài số 2
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 1, 2026.
Vietnam is the new East Germany.
A security state built on fear, surveillance, and the quiet desire to leave.
by Carl Robinson
Sep 30, 2026
Đông Đức đã sụp đổ năm 1989, nhưng hình tướng phản thân của nó về hoạt động mật vụ vẫn còn sống ở Việt Nam. Bộ Công an đã phình to thành một đế chế in hệt như Stasi ở Đông Đức lúc trước khi sụp đổ: thấy bất cứ cái gì cũng sinh nghi, thấy bất cứ chuyện gì biểu tỏ tính bất đồng chính kiến là khiếp sợ ngay, và mê tín một điều là cứ kềm cho thật chặt là được khỏi cần phải giỏi giang bản lãnh gì ráo. Không ngừng giám sát kiểm soát miễn là không gây náo động. Gồm có việc theo dõi mạng xã hội, âm thầm tới từng nhà dọa dẫm gây áp lực, công an cấp phường có dáng dấp như những văn phòng Stasi địa phương ở Đông Đức, kèm theo đó là liên tục hăm dọa dân chúng hãy dè chừng là luôn có người đang rình rập nghe ngóng.
Bộ máy an ninh mật vụ của Việt Nam chẳng cố giữ dân ở lại trong nước, trái lại họ còn đẩy dân ra nước ngoài. Nào là người lao động, sinh viên học sinh và giới chuyên môn … được khuyến khích cứ việc ra đi khắp thế giới, và nhà nước Hanoi gần như chẳng màng tới chuyện số người ra đi đó có quay về hay không. Hanoi vừa mới ban ra Nghị quyết 23 trong đó cam đoan người Việt ở nước ngoài sẽ được chào đón khi quay về, nhưng phần lớn kiểu hứa đó chỉ là chuyện nói cho vui. Cái đế chế an ninh mật vụ kia sẽ quyết định kẻ quay về nào là loại có ích và kẻ về nào là loại trái ý, chống nghịch. Điều họ sợ không phải là chuyện dân bỏ đi, mà họ sợ dân hết còn ngoan như cừu nữa. Họ có một thứ phản xạ đã thành công thức cứng nhắc: đó là giám sát dân, không để dân thoát khỏi sự cai quản của họ, kiềm chặt dân và cuối cùng là ra đòn.
Con số thống kê biết nói rõ nhất ở Việt Nam hiện nay không phải là GDP hay vốn đầu tư của ngoại quốc. Mà là niềm khao khát tuy âm thầm nhưng mãnh liệt muốn bỏ đi — bằng mọi giá, qua mọi ngả cho dù hợp pháp hay không. Một nhà nước không thể xây bức tường ngăn bằng gạch đá thì chỉ còn biết dựa vào tính ngoan ngoãn sợ hãi của dân, vào những thứ thủ tục giấy tờ rườm rà và cách giam lỏng để giữ dân lại. Làm như thế thì vừa có lợi cho nhà nước và vừa tuyệt đối vô ích với dân.
Ngay cả giới chóp bu của chế độ cũng hành xử y chang dân chúng muốn bỏ nước ra đi. Tô Lâm rất siêng đi hết nước này tới nước nọ, ký kết các thỏa ước đối tác chiến lược toàn diện này kia như thể lấy cái việc đi nhiều đó làm chiếc áo giáp che chắn. Đó là cả một sự mỉa mai tắt tiếng của một thứ nhà nước đế chế an ninh mật vụ: chính kẻ xây lên cái "lô cốt trú ẩn" lại bỏ ngày giờ đi ra bên ngoài cái lô cốt đó càng nhiều càng tốt. Phản xạ của chóp bu cũng khác gì bao người khác — đi được thì đi, khi nào cần về thì về.
Hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay đã xếp đặt lại xoay quanh Bộ Công an. Không chỉ mỗi Tô Lâm lên chức; mà đế chế này cũng lên chức theo. Các cơ chế cân bằng quyền lực cũ của Đảng Cộng sản đã sụp đổ, bây giờ chỉ còn lại khối quyền hành đơn tuyến không có đối trọng: đế chế an ninh mật vụ. Nào là những chính sách, kinh tế và ngoại giao giờ đây đều xoay quanh cái quỹ đạo lo sợ của đế chế này. Kết quả là một quốc gia chẳng có vẻ gì giống một nước có nền kinh tế đang phát triển mà lại giống một cái lô cốt ẩn núp hơn.
Đông Đức — tên cúng cơm là Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR = German Democratic Republic) tồn tại từ năm 1945 đến 1989 — là một nhà nước cộng sản trong đó Đảng kiểm soát mọi thứ: trường học, nghiệp đoàn, thông tin truyền thông, công sở và các ban an ninh khu phố. Nhà nước này rao giảng một bộ mặt lịch sử riêng cho nó, tự tô vẽ mình là nước anh hùng "chống phát xít", và đòi công chúng phải trung thành với nó ngay cả khi chẳng ai tin điều đó. Nó dạy cho trẻ nít học thuộc lòng các câu khẩu hiệu, cho trẻ đi biểu tình với cờ xí trên tay và lặp đi lặp lại câu chuyện được chính thức lưu hành ai là thiện ai là ác. Ý thức hệ, tư tưởng thì rỗng tuếch giả dối, nhưng bộ máy cai trị thì rất thực. Việt Nam cũng ăn theo rập cùng một cái khuôn đó: độc Đảng, độc Sử, độc Nhãn đã được duyệt, cùng một bộ máy an ninh mật vụ được dựng ra để thi hành những thứ đó.
Cứ nhìn vào đời sống thường nhật của Đông Đức là thấy hiện lên ngay cái nếp sống lô cốt đó. Đông Đức chẳng cần xài bất biến một chính sách khủng bố; mà cần bất biến cái khả năng lường trước bất trắc. Việt Nam cũng đã đi tới cùng cái mức như thế. Dân chúng đi làm, đi học, kiếm sống nuôi gia đình và cố giữ kín tiếng. Ai cũng quá hiểu trong chế độ này là toàn là giả trá, nhưng sự đàn áp thì rất thật. Cách mà công an phường làm việc thì giống y chang những văn phòng Stasi địa phương, âm thầm ép dân phải tuân thủ luật lệ bằng các thứ thủ tục giấy tờ, lâu lâu ghé nhà thăm và nhắc cho dân nhớ là đang bị canh chừng. Một nhà bất đồng chính kiến, ngay cả sau khi đã mãn hạn tù, trong các buổi thẩm vấn của công an, vẫn còn phải tận mặt chứng kiến cái cảnh con cái ông bị người ta ép phải tố cáo Cha mình là kẻ "phản động" — không phải vì có ai tin chuyện đó hay không, mà bởi vì cái chế độ nó đòi hỏi phải có màn trình diễn như vậy. Nó giống y chang cái kiểu bình thường ở Đông Đức: một cuộc sống bình thường diễn ra trong những cái cùm kềm kẹp lạ thường.
Đông Đức đã từng huấn luyện trẻ con bày tỏ lòng trung thành từ rất lâu trước khi trẻ có hiểu biết. Các trường học nhồi nhét cho trẻ những thứ khẩu hiệu, tổ chức những thứ lễ lạt có vẫy cờ và nếu các em tố cáo những thế lực thù địch tại ngay trong nhà mình thì sẽ được khen thưởng. Việt Nam cũng áp dụng cùng một kiểu dạy phản xạ cho trẻ như vậy. Họ bắt trẻ học lịch sử theo khuôn mẫu có sẵn, lặp đi lặp lại những từ ngữ được định sẵn và nhồi sọ cho trẻ một thứ bài học ngầm rằng muốn yên thân thì phải nghe lời, không chống đối. Khi con cái của một người bất đồng chính kiến bị ép phải tố cáo cha mình là "phản động", thì ở đây cái điểm mấu chốt không chỉ nằm ở chuyện tin hay không tin. Mà đó là người ta đã huấn luyện cho trẻ biết là chế độ này nó cai trị dân như thế nào: chuyện trung thành chỉ là trò diễn, còn nỗi sợ hãi mới chính là cái nếp quen hằng ngày.
Đông Đức từng biến thể thao thành một công cụ chính trị. Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR) cho vận động viên xài chất kích thích – doping cho họ mạnh lên, rồi từ đó dựng hình ảnh vận động viên đó thành người hùng của nhà nước và dùng các trận thắng của vận động viên thể thao làm minh chứng cho thấy chế độ đã ưu việt như thế nào. Đó chỉ là trò đánh tráo sự thật, xài nó như công cụ lên giây cót tinh thần cho dân chúng và là cách thức chế biến ra một thứ tự hào ở một đất nước vốn chẳng có cái quái gì để mà ca tụng. Việt Nam cũng cóp nơi bản chánh ấy thành một bản sao nhẹ hơn. Thắng được mấy trận banh thì nâng lên thành tầm thắng quốc gia, huy chương SEA Games thì được coi là bằng chứng của việc đất nước tiến triển, và truyền thông nhà nước thì không ngớt bao sân hết thảy mọi thành tích thể thao bằng ngôn từ chính trị. Quả là một thứ công thức xưa như trái đất: khi chính trị không làm dân chúng hứng thú gì thì lấy thể thao làm thay.
Cái bản sao kinh tế của tình trạng "bình thường" này cũng chả có gì xa lạ. Đông Đức từng có chiếc Trabant – một mẫu xe làm bộ mặt cho nhà nước Đông Đức được chế tạo ra vì yêu cầu tự hào ngạo nghễ hơn là khả năng thực của nó. Việt Nam thì có VinFast. Cả hai loại xe này đều là sản phẩm có cái gốc là nhằm đánh bóng về chính trị hơn là tài nghề về kỹ thuật; chúng được bán rao chào khách rằng đấy là biểu tượng của sự tối tân trong khi loại xe này sớm bộc lộ ra một trình độ hạn định nơi một chế độ độc tài không có cạnh tranh, không có cơ chế thị trường. Trình độ kỹ thuật thì lạc hậu, phẩm chất thì ba vạ lúc thế này lúc thế khác, trong khi bộ máy tuyên truyền vẫn luôn mồm khăng khăng một giọng là mọi thứ đều hay đều tốt. Cốt lấy cái tiếng trước đã, còn thực tế thì tính sau.
Những hệ lụy như thế hiện ra ở khắp mọi nơi. Nhà báo bị bịt miệng. Nhà hoạt động xã hội thì bị tống giam. Tiếng nói trên mạng bị canh chừng chặt. Xã hội dân sự bị cán bẹp. Ngay cả những cuộc tranh luận trong nội bộ Đảng cũng bị thu hẹp chỉ còn bàn quanh chuyện trung thành với Đảng và khả năng cầm lái của Đảng. Nhà nước không còn cố thuyết phục bất kỳ ai nữa. Nó chỉ đang cố trụ lâu hơn người ta mà thôi.
Có điều mâu thuẫn là Việt Nam vẫn muốn mở cửa. Đất nước này rất mong thu hút được đầu tư của ngoại quốc trong các lãnh vực thương mại, du lịch và kỹ thuật. Có điều là hễ mở cửa cho người ngoài vào thì phải tin người ta, là thứ mà cái đế chế an ninh mật vụ kia lại hoàn toàn zero. Mọi cuộc cải tổ, cải cách đều bị coi là mối đe dọa. Mọi bắt tay làm ăn với đối tác nước ngoài đều bị xem là mối nguy rủi ro. Mọi ý tưởng cách tân đều bị coi là có nguy cơ vượt rào. Nước Việt Nam đang cố chạy một nền kinh tế thị trường tân tiến dưới cái bóng thời Đông Đức.
Và cho dù Việt Nam không thể xây được bức tường như Đông Đức — thế nhưng ai người ta cũng vẫn muốn bỏ đi.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 1, 2026
Nguyên Văn:
Vietnam is the new East Germany.
A security state built on fear, surveillance, and the quiet desire to leave.
by Carl Robinson
Sep 30, 2026
East Germany collapsed in 1989, but its security reflexes live on in Vietnam. The Ministry of Public Security has swollen into a Stasi‑like institution: suspicious of everything, terrified of dissent, and convinced that control matters more than competence. The surveillance is constant, not dramatic. It’s the monitoring of social media, the quiet pressure on families, the ward‑level police who behave like local Stasi offices, and the endless reminders that someone is watching.
Vietnam’s security apparatus doesn’t try to keep people inside the country. It sends them out. Workers, students, and professionals are encouraged to scatter across the world, and the state barely cares whether they return. Resolution 23 promises to welcome overseas Vietnamese back, but it’s mostly eyewash. The security state will decide who is useful to return and who is carrying the wrong ideas. What it fears isn’t emigration — it’s contamination. The reflex is always the same: monitor, manage, contain, punish.
The most telling statistic in Vietnam today isn’t GDP or foreign investment. It’s the quiet, relentless desire to leave — by any means, through any channel, legal or otherwise. A state that cannot build a wall relies on fear, paperwork, and surveillance to keep people in place. It works well enough for the state, and not at all for the people.
Even the leadership behaves like people who want out. Tô Lâm travels constantly, collecting foreign visits and signing comprehensive strategic partnerships as if movement itself were a form of insulation. It’s the quiet irony of the security state: the man who built the bunker spends as much time outside it as possible. The reflex is the same as everyone else’s — get out when you can, return only when required.
Vietnam’s political system has been reorganised around the Ministry of Public Security. Tô Lâm didn’t just rise; the institution rose with him. The Party’s old balancing mechanisms have collapsed, leaving a single centre of gravity: the security state. Policy, economics, and diplomacy now orbit around its fears. The result is a country that behaves less like a developing economy and more like a bunker.
East Germany — officially the German Democratic Republic (GDR) from 1945 to 1989 — was a Communist state where the Party ruled everything: schools, unions, media, workplaces, neighbourhood committees. It taught its own version of history, cast itself as the heroic “anti‑fascist” state, and demanded public loyalty even when nobody believed it. Children learned slogans, marched with flags, and repeated the official story of who the good guys were. The ideology was hollow, but the machinery was real. Vietnam inherited the same architecture: one Party, one history, one set of approved truths, and a security apparatus built to enforce them.
Daily life reflected that bunker logic. East Germany didn’t need constant terror; it needed constant predictability. Vietnam has reached the same point. People work, study, raise families, and keep their heads down. Everyone understands the system is phoney, but the oppression is real. The ward‑level police function like local Stasi offices, quietly enforcing conformity through paperwork, visits, and reminders of who is watching. Even after serving his sentence, one dissident found his children forced to denounce him as a “reactionary” during police interrogation — not because anyone believed it, but because the system requires the performance. It’s the same East German normality: ordinary life under extraordinary constraints.
East Germany trained its children to perform loyalty long before they understood it. Schools drilled slogans, staged flag‑waving ceremonies, and rewarded students for reporting “enemy influences” at home. Vietnam has adopted the same reflex. Children learn the approved history, repeat the approved phrases, and absorb the quiet lesson that safety comes from conformity. When a dissident’s children were forced to denounce him as a “reactionary,” it wasn’t about belief. It was about teaching them how the system works: loyalty as performance, fear as routine.
East Germany turned sport into a political instrument. The GDR doped its athletes, built them into state heroes, and used their victories as proof that the system worked. It was a distraction, a morale device, and a way to manufacture pride inside a country that had little to celebrate. Vietnam has a softer version of the same reflex. Football wins become national triumphs, SEA Games medals are treated as proof of progress, and state media wraps every sporting success in political language. It’s the old formula: when politics can’t inspire, sport will.
The economic version of that normality was familiar too. East Germany had the Trabant, a national car built for pride rather than performance. Vietnam has VinFast. Both are products of political ambition more than engineering culture, sold as symbols of modernity while revealing the limits of a closed system. The technology lags, the quality wavers, and the propaganda insists everything is fine. Prestige first, reality later.
The consequences are visible everywhere. Journalists are silenced. Activists are jailed. Online speech is monitored. Civil society has been flattened. Even internal Party debates have narrowed to questions of loyalty and control. The state is no longer trying to persuade anyone. It is trying to outlast them.
The contradiction is that Vietnam still wants to be open. It wants foreign investment, trade, tourists, and technology. But openness requires confidence, and the security state has none. Every reform is treated as a threat. Every foreign partnership is a risk. Every new idea is a potential breach. The country is trying to run a modern economy with East German reflexes.
Vietnam can’t build a wall — but everyone still wants to leave.
$pageOut $pageIn
by Le Tung Chau & Google AI Gemini Plus, Oct. 4, 2026
Lời giới thiệu by LTC:
Sau khi posted bài “Việt Nam, một Đông Đức thời nay” / «Vietnam is the new East Germany» của Carl Robinson (Sep 30, 2026), tôi mới ngớ ra là có quá nhiều “bạn trẻ”, trẻ cỡ born 1990s, 1980s và tệ hơn là cả 1970s không biết Stasi là cái gì? Không biết Bức Tường Ô Nhục Bá Linh [ Berlin Wall ] là cái gì. Các bạn 1970s thì còn có người biết chút chút về 2 sự vụ đó, nhưng cái biết chỉ là lỏm bỏm ngoài da không đủ để thấu hiểu tận cái nguyên ủy, cái căn cốt bên trong, do đó cũng không biết luôn Ý NGHĨA của 2 sự kiện đó to hay nhỏ, trọng đại hay không, hay nó có ý nghĩa như thế nào khi hôm nay chúng ta khảo xét lại lịch sử Quốc – Cộng sau nửa thế kỷ miền Nam rơi vào tay CSBV?.
Vì lẽ đó, hôm nay tôi post thêm bài này, như dạng một Phụ Chú cho bài của Carl Robinson vậy, bởi vì nếu các bạn độc giả không hiểu căn cốt của Stasi, của Berlin Wall, thì bài của «Vietnam is the new East Germany» của Carl Robinson sẽ như chiếc là trôi vèo theo gió.
Sau đây là các câu hỏi và đáp giữa tôi với Google AI Gemini Plus. (Hỏi đáp bằng Anh ngữ, dĩ nhiên, và tôi dịch lại qua Việt ngữ để hầu quý độc giả. Vì nếu hỏi Gemini bằng Việt ngữ thì user sẽ bị chộ cái kho Data đểu cáng của Việt Cộng.)
Hỏi:
Stasi, cơ quan khủng bố đã theo dõi từng người và đè nặng áp lực lên từng nhà, được ví như một tập đoàn ác quỷ hay một bầy quái vật trong suốt những năm tháng mà Cộng sản cai trị ở Đông Đức.
Vậy, xin bạn làm ơn cho một mô tả vắn tắt về Stasi đặc biệt chú trọng tới khía cạnh dã man tàn ác và nỗi kinh hoàng mà nó đã gây ra. Cảm ơn!
The Stasi, a terror organization that watched and put pressure on families, was referred to as evil or the devil during the communist rule in East Germany.
Please give a succinct description of the Stasi organization, emphasizing its brutality and horror. Thanks!
Đáp: Đó là Ministerium für Staatssicherheit (Bộ Nội An), còn gọi bằng cái tên là Stasi, là cơ quan an ninh mật vụ chính thức của Đông Đức (Cộng hòa Dân chủ Đức – GDR, một nửa nước Đức ở phía Đông, theo chế độ cộng sản từ năm 1950 đến 1989). Cơ quan này là chủ tể của một trong những mạng lưới giám sát bao trùm, khét tiếng tàn bạo, và làm hủy hoại tinh thần, tâm lý con người kinh khủng nhất trong lịch sử hiện đại, nó có vai trò như " thanh kiếm và lá chắn" của Cộng sản đảng, đảng cầm quyền cai trị nước Đông Đức, nhằm trấn áp mọi mầm mống bất đồng chính kiến.
Một hệ thống mật vụ dã man tàn bạo và kinh hoàng
Bằng phương châm «mò tới mọi nơi mọi ngả», Stasi đã duy trì một cái cùm kẹp áp bức đến ngột thở trên toàn cõi Đông Đức, nó không chỉ gieo rắc nỗi kinh hãi riêng về mặt hành hạ thân thể con người mà còn chui sâu vô mọi mặt đời sống thường nhật của dân chúng tới từng ngóc ngách, tạm kể như sau:
▶ Giám sát, rình mò mọi nơi mọi ngả: Vào lúc thịnh thời nhất của nó, Stasi đã xài khoảng 91.000 nhân viên chính thức toàn thời cùng một mạng lưới khổng lồ có tới hơn 170.000 mật báo viên (gọi là *Inoffizielle Mitarbeiter* hay IM). Điều đó có nghĩa là bạn bè, xóm giềng, giáo chức, đồng nghiệp và thậm chí cả vợ chồng đều tích cực theo dõi lẫn nhau, làm phá nát cái nền nếp tin yêu nhau lâu đời giữa người với người cốt để bảo đảm là gần như không còn một khía cạnh riêng tư nào của đời sống có thể thoát được con mắt cú vọ của nhà nước.
▶ Sự hủy hoại tinh thần, tâm lý (*Zersetzung*): Tính chất này có thể được diễn dịch là "làm cùn mằn" hay "làm ung thối, mục nát", *Zersetzung* là một thủ thuật đã thành công thức đánh vào tâm lý con mồi, được dùng để đối trị bất cứ kẻ nào bị chế độ coi là kẻ thù chính trị. Stasi chẳng việc gì phải công khai bắt giữ kẻ vô phúc ấy mà chỉ cần dìm cho chết cuộc đời của con mồi bằng những việc làm ám muội. Nó – Stasi – lén đột nhập vào tư gia của con mồi để dời chỗ cho lộn xộn những vật dụng, đồ đạc trong nhà, gọi điện thoại quấy rối, tung tin đồn, đốn gãy sự nghiệp của con mồi và nếu con mồi bị mắc bệnh cần phải đi chữa trị thì nó can thiệp vào quá trình điều trị y tế nhằm đẩy người bất đồng chính kiến đến chỗ suy sụp tinh thần, hoang tưởng hoặc tự tử.
▶ Nhà tù Hohenschönhausen: Với thành phần đã bị chính thức bắt giữ, Stasi liền xài một cỗ máy hỏi cung bí mật gọi là Hohenschönhausen. Tù nhân phải chịu cực hình bị phá không cho ngủ, bị biệt giam, hoàn toàn cách biệt với thế giới bên ngoài, bị tra tấn bằng nước và bị nhồi liên tiếp các cuộc hỏi cung cân não dồn dập … đấy là những thủ đoạn tâm lý đã được thiết lập kỹ càng nhằm đánh sập ý chí tù nhân một cách toàn diện, triệt để và buộc họ phải đi đến kết cục nhận tội.
▶ Kho lưu giữ nỗi sợ hãi: Stasi lưu giữ hồ sơ chi tiết hết sức tỉ mỉ của hơn 5,6 triệu công dân Đông Đức—chiếm khoảng một phần ba tổng dân số. Dân chúng bị ghi vào hồ sơ từng cuộc nói chuyện riêng, bị thu thập mẫu mồ hôi và mùi thân thể rồi bỏ vào trong các lọ được nút kín để làm vật mẫu cho quân khuyển đánh hơi, đồng thời dân chúng còn bị ghi chép vô hồ sơ từng chi tiết nhỏ nhặt trong cuộc sống thường nhật. Bằng các phương thức này, Stasi đã tạo ra một khí hậu triệt để sợ hãi, biến Đông Đức thành một nhà tù khổng lồ, là nơi tư tưởng bị theo dõi và rào ngăn kỹ càng, từ đó, bất cứ kẻ nào có dấu hiệu muốn xé rào đều lập tức bị nghiền nát không chỉ riêng mình anh ta mà còn lan ra hết tất cả người thân kẻ thích trong gia đình.
Nguyên Văn:
The Ministerium für Staatssicherheit (Ministry for State Security), universally known as the Stasi, was the official state security and intelligence service of the Deutsche Demokratische Republik (DDR / East Germany) from 1950 to 1990. It operated as one of the most pervasive, brutal, and psychologically devastating surveillance networks in modern history, effectively acting as the "shield and sword" of the ruling communist party to suppress all internal dissent.
Systemic Terror and Total Control
Driven by the motto "To be everywhere," the Stasi maintained an oppressive grip on East German society through extreme infiltration, coercion, and psychological brutality:
▶ Massive Surveillance Network: At its peak, the Stasi employed around 91,000 full-time officers and an estimated network of over 170,000 unofficial informants (Inoffizielle Mitarbeiter or IMs). This vast web of spies turned neighbors, colleagues, friends, and even family members against one another, destroying societal trust and ensuring that virtually no aspect of private life was safe from state eyes.
▶ Psychological Destruction (Zersetzung): Translated as "decomposition" or "biodegradation," Zersetzung was a formalized psychological warfare tactic used against perceived political enemies. Instead of overt arrests, the Stasi covertly destroyed targets' lives. They broke into homes to move furniture, dialed wrong numbers, spread rumors, sabotaged careers, and manipulated medical treatments to drive dissidents to psychological breakdowns, paranoia, or suicide.
▶ The Hohenschönhausen Prison: For those who were formally arrested, the Stasi operated secret interrogation facilities like Hohenschönhausen. Prisoners were subjected to severe sleep deprivation, total isolation, water torture, and relentless psychological interrogation designed to completely break their spirit and force confessions.
▶ The Archives of Fear: The Stasi kept meticulously detailed files on over 5.6 million East German citizens—roughly one-third of the entire population. They recorded private conversations, collected sweat and body odor samples in sealed jars for tracking dogs, and documented the minutiae of daily civilian existence.
Through these methods, the Stasi created a climate of absolute fear, turning East Germany into a giant prison where thoughts were policed and any sign of non-conformity could result in the swift, systematic ruin of a family's life.
Post ngày mai Oct. 5, 2026:
Ngày mai, tôi sẽ post phần Hỏi Đáp về việc con Ác Thú Stasi của Đông Đức đã huấn luyện cho đệ tử Cộng sản Bắc Việt những gì, trong bao nhiêu năm.
Mời bạn đọc theo dõi.
LTC
$pageOut $pageIn
của Đông Đức đã huấn luyện cho đệ tử Cộng sản Bắc Việt những gì, trong bao nhiêu năm.
by Le Tung Chau & Google AI Gemini Plus, Oct. 4, 2026
|| Sau khi Saigon thất thủ Apr. 1975, Stasi vẫn còn làm ông thầy tiếp tục huấn luyện dạy nghề cho Công an mật vụ Việt Xã Nghĩa kéo dài đến khi Đông Đức bị dân chúng vùng lên kéo đổ sập vào Nov. 9, 1989. ||
Hỏi:
Nhân tiện xin bạn cho biết vắn tắt quá trình Stasi đã huấn luyện tay nghề của mình cho cán bộ Bắc Việt như thế nào để Bắc Việt có thể trở thành một phó bản của Satasi?
By the way, could you briefly describe the progress that Stasi has made in preparing North Vietnamese cadres to be its replicas?
Đáp:
Từ năm 1965 cho đến khi Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989, Stasi đã là một vai trò chủ lực – ông trùm lớn trong việc huấn luyện cho Công an Bắc Việt và tối tân hóa bộ máy Công an Bắc Việt. Cho dẫu từ trước, Công an Bắc Việt đã có cách riêng tự bén rễ sâu cho bộ máy của nó rồi, nhưng "nguồn yểm trợ từ các nước Cộng sản anh em" do Đông Đức mang lại đã để lại một tầm ảnh hưởng sâu rộng đến năng lực kỹ thuật của Công an Bắc Việt, biến Bộ Công an này thành một khí cụ tinh vi vô song trong việc giam lỏng và canh chừng toàn dân trên mọi mặt của đời sống xã hội. [1, 2]
Căn cứ nơi kho tài liệu lưu trữ của Trung tâm Wilson, thì việc hợp tác giữa hai nước Cộng sản anh em đó đã ghi một vết hằn trong lịch sử giữa Đông Đức với Bắc Việt, có dính dáng tới mấy thành tố chủ chốt khác nữa, sau đây là điểm lược tiến trình và bản chất của việc hợp tác đó:
1. Đem Cán Bộ Bắc Việt qua Đông Đức để Huấn luyện tay nghề chuyên môn
Stasi không chỉ đưa đoàn cố vấn của nó đến Hà Nội; mà còn tuyển lựa cán bộ Bắc Việt rồi đem qua Đông Đức để đào tạo nâng cao tay nghề gián điệp, pháp y và kỹ thuật phản gián. [1, 3]
▶ Các chức vụ hàng đầu: Những thực tập sinh như Nghiêm Sỹ Tạo và Châu Diệu Ái khi về nước đã leo cao chức vụ trong guồng máy an ninh mật vụ của Bắc Việt. Về sau, Tạo làm Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật Nghiệp vụ, còn Ái là Viện trưởng Khoa học Hình sự, trực tiếp thực thi các phương pháp nghiệp vụ đã được Stasi dạy dỗ. [4]
▶ Phát tán Kỹ thuật: Nhờ Stasi mà Bắc Việt đã nổi lên thành một đại ca truyền nghề công an chìm ở vùng Đông Dương. Sau khi học được các ngón nghề do Stasi chỉ dạy, đại ca Công an Bắc Việt đã đem những kỹ thuật theo dõi, rình mò đó truyền lại cho lực lượng an ninh mật vụ cộng sản tại Ai Lao và Cao Miên sau năm 1975. [5]
2. Làm giấy tờ giả và đánh cắp thẻ Căn Cước ở Việt Nam Cộng Hòa
Trong Chiến tranh Việt Nam, Stasi là ông thầy hết sức đắc lực giúp cho Bắc Việt việc làm giả thẻ Căn Cước Việt Nam Cộng Hòa, nhờ đó các đặc công gián điệp Cộng sản Bắc Việt dễ trà trộn thâm nhập vào Việt Nam Cộng Hòa. [6]
▶ Thẻ Căn Cước màu xanh có hình con Rồng chìm: Stasi đã trực tiếp truyền nghề cho cán bộ Bắc Việt cách làm giống y hệt thẻ Căn Cước của Việt Nam Cộng Hòa. Nhờ ngón nghề này, các cán bộ Cộng sản cao cấp hoạt động tại miền Nam có được một vỏ bọc hợp pháp và dễ qua mắt hàng rào an ninh của Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng Hòa. [6]
▶ Viện trợ Kỹ nghệ: Để quá trình này có thể tự chạy ngay tại chỗ ở Bắc Việt không cần phải vươn tay qua Đông Đức xa xôi, Đông Đức đã chở qua Bắc Việt nguyên một dàn máy móc, trang thiết bị chuyên nghiệp và sau rốt là xây cất cho Bắc Việt một nhà xưởng chuyên sản xuất ra loại giấy chuyên dùng trong việc làm giả giấy tờ; xưởng máy này tới năm 1980 mới xây xong. [6]
3. Truyền nghề rình mò, theo dõi và nghe lén
Stasi đã xuất hàng viện trợ sang Bắc Việt các loại hình và máy móc kỹ thuật theo dõi giám sát chuyên nghiệp trị giá lên tới hàng triệu đồng tiền Mark Đông Đức. Việc viện trợ kỹ thuật này gồm có kỹ thuật kiểm soát đọc lén thư tín, thiết bị nghe lén điện thoại, các thiết cụ đặt trong phòng nhà ở, tư gia … để ghi âm và nghe lén, cộng với cả một mạng lưới liên lạc viễn thông bí mật riêng, không cho công chúng biết. Việc xuất hàng viện trợ cho Bắc Việt với số thiết cụ kỹ thuật quy mô lớn như thế đã thả cửa cho Bộ Công an mật vụ Bắc Việt mặc sức thực thi các guồng máy rình mò, giám sát và kiểm soát toàn dân trong nước, hệ guồng máy đó được dựng lên không khác gì một bản sao in hệt bố với con với hệ thống giám sát toàn diện khép kín của chính Stasi. [1, 2, 5, 7]
4. Nghi ngờ trong bụng và thân thiện ngoài mặt
Vào tháng 10 – 1980, mối hợp tác hữu nghị giữa Đông Đức và Bắc Việt đã chính thức công khai hóa khi Giám đốc Stasi là Erich Mielke và Bộ trưởng Nội vụ Việt Nam Xã Nghĩa Phạm Hùng ký kết với nhau một thỏa ước hợp tác toàn diện, chuyên vào việc kiểm soát, canh chừng nghiêm ngặt toàn dân và thêm một điều gọi là “bảo vệ kinh tế” { * }. [1, 8]
Tuy nhiên, nếu nói là Đông Đức và Bắc Việt là hai bản sao rập khuôn nhau thì đó là thứ bản sao bất toàn do cả hai đều ngấm ngầm và dai dẳng không tin nhau. { ** }
Cũng theo nguồn tài liệu thu thập được ngay tại cơ quan đầu não Stasi, người ta thấy rằng, song song với việc đào tạo cán bộ mật vụ cho Việt Nam, cả Stasi lẫn Công an tình báo Bắc Việt đều rất siêng năng hăng hái thực hiện công tác gián điệp với hàng ngàn sinh viên và công nhân Việt Nam đang sinh sống tại Đông Đức, do bởi mối lo sợ rằng, từ trong con số ngàn người này sẽ bất thần có những vụ nhảy rào tư tưởng hoặc các biến tướng làm gián điệp dọ thám cho Tây phương. [2, 5, 9]
Sau khi Saigon thất thủ Apr. 1975, Stasi vẫn còn làm ông thầy tiếp tục huấn luyện dạy nghề cho Công an mật vụ Việt Xã Nghĩa kéo dài đến khi Đông Đức bị dân chúng vùng lên kéo đổ sập vào Nov. 9, 1989.
LTC chú thích:
Những link nguồn này là do Gemini trưng dẫn.
[1] https://www.wilsoncenter.org
[2] https://www.academia.edu
[3] https://en.wikipedia.org
[4] https://www.tandfonline.com
[5] https://www.tandfonline.com
[6] https://www.wilsoncenter.org
[7] https://www.academia.edu
[8] https://www.tandfonline.com
[9] https://www.gis-reseau-asie.org
Nguyên Văn:
From 1965 until the fall of the Berlin Wall in 1989, the Stasi played a substantial role in modernizing and training the North Vietnamese Ministry of Public Security (MPS). While the Vietnamese security apparatus was already deeply rooted in its own methods, East Germany's "fraternal aid" heavily influenced its technical capabilities, turning the MPS into a highly sophisticated tool for social control and surveillance. [1, 2]
The progress and nature of this historical cooperation involved several key elements according to archival research by the Wilson Center:
1. Specialized Cadre Training in East Germany
The Stasi did not just send advisors to Hanoi; it brought selected North Vietnamese cadres to East Germany for advanced training in espionage, forensics, and technical counterintelligence. [1, 3]
* Key Appointments: Trainees like Nghiêm Sỹ Tạo and Châu Diệu Ái became high-ranking figures within Vietnam’s security network. Tạo went on to become the deputy head of Vietnam's Technical Operations sector, while Ái headed the Forensic Institute, directly implementing Stasi-taught operational methodologies. [4]
* Technological Dissemination: The Stasi effectively turned Vietnam into a regional hub for secret police training. After learning Stasi tactics, the Vietnamese MPS subsequently passed these surveillance techniques down to communist security forces in Laos and Cambodia after 1975. [5]
2. Document Fabrication and Identity Theft
During the Vietnam War, the Stasi provided critical assistance in forging identities to help communist agents infiltrate South Vietnam. [6]
* "Green Dragon" Cards: The Stasi explicitly trained Vietnamese cadres on how to duplicate South Vietnamese identity cards. This enabled high-level communist cadres to operate covertly in the south without being detected by South Vietnamese police. [6]
* Industrial Support: To make this process self-sustaining, East Germany shipped specialized equipment and ultimately helped build a document fabrication paper factory in Vietnam, which was completed in 1980. [6]
3. Transfer of Surveillance and Bugging Technology
The Stasi exported millions of East German Marks' worth of specialized surveillance technology to Hanoi. This included postal control techniques, phone-tapping equipment, room-bugging hardware, and secret telecommunications networks. This massive tech transfer allowed the Vietnamese security apparatus to implement deep domestic social control and surveillance systems modeled closely on the Stasi's own panoptic system. [1, 2, 5, 7]
4. Formalization and Mutual Distrust
The relationship was fully institutionalized in October 1980 when Stasi chief Erich Mielke and Vietnamese Minister of the Interior Phạm Hùng signed a comprehensive cooperation agreement focused on strict social control and economic protection. [1, 8]
However, they never became perfect "replicas" due to a persistent undercurrent of mutual mistrust. Stasi records show that while they trained Vietnamese cadres, both the Stasi and the North Vietnamese intelligence services actively spied on the thousands of Vietnamese students and guest workers living in East Germany, fearful of ideological deviations or rogue espionage. [2, 5, 9]
$pageOut $pageIn Bức tường Ô nhục Bá Linh
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 7, 2026
(như thường lệ, những dòng chữ màu xanh nằm trong ngoặc vuông [ ] là phụ chú của Le Tung Chau)
Berlin Wall
by HISTORY.com Editors [ Ban Biên Tập trang HISTORY ] | Published: December 15, 2009 | Last Updated: August 11, 2026
Lấy danh nghĩa làm "lá chắn chống phát xít", Đông Đức Cộng sản xây Bức tường Ô nhục Bá Linh vào năm 1961, nhưng thực ra mục đích chính của bức tường là ngăn không cho dân Đông Đức bỏ chạy qua bên Tây Bá Linh [ thuộc FRG = Federal Republic of Germany = Cộng hòa Liên bang Đức (thường gọi là Tây Đức – West Germany) ].
Bức tường Ô nhục Bá Linh dài 27 dặm (khoảng 43 cây số), đã chia cắt thành phố Bá Linh của nước Đức ra làm hai miền, miền Đông và miền Tây, đồng thời Bức tường Bá Linh trở thành biểu tượng cho sự phân chia giữa thế giới cộng sản và tư bản trong thời Chiến tranh Lạnh [ từ 1947 – 1989 ].
Tường Bá Linh không chỉ làm bằng bê tông cốt sắt mà bên trên mặt tường còn được giăng thêm một lớp hàng rào kẽm gai nữa, càng làm tăng thêm vẻ kiên cố sừng sững của nó mấy chục năm trời cho đến một ngày, một phát ngôn viên của chính quyền Đông Đức loan báo rằng công dân Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR = German Democratic Republic = Đông Đức) ai muốn đi qua bên kia biên giới thì đi, đó là ngày Nov. 9, 1989. Thế là chỉ trong vài giờ đồng hồ, một lượng người đông đảo đầy phấn khích đã đổ tràn về bức tường; với nhiều người dân Đông Đức, đây là lần đầu tiên sau bao nhiêu năm họ mới được tự do đi qua bên Tây Bá Linh, trong khi đó có nhiều người khác đem búa tạ và cuốc thuổng tới đục đẽo đập đổ bức tường ô nhục này.
Bá Linh bị chia cắt
Khi Đệ nhị Thế chiến kết thúc vào năm 1945, hai hội nghị hòa bình Yalta và Potsdam của phe Đồng minh đã phân định số phận các vùng lãnh thổ của Đức quốc. Người ta chia quốc gia cựu Phát xít bại trận này ra thành bốn "vùng thuộc phạm vi chiếm đóng của phe Đồng minh": vùng phía đông thuộc về Liên Sô, còn phần phía tây thuộc về Mỹ, Anh và Pháp.
Mặc dù theo như đã phân định thì phần đất của Bá Linh là nằm trọn trong phần lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát của Liên Sô (cách biên giới ngăn chia vùng chiếm đóng phía đông và phía tây khoảng chừng 100 dặm), nhưng các Hiệp ước Yalta và Potsdam vẫn chia thành phố này ra thành bốn khu giống như các vùng lãnh thổ của Đức quốc cũng bị chia làm bốn vậy. Một nửa ở phía đông Bá Linh thuộc quyền Liên Sô, còn nửa phía tây Bá Linh thì do các nước Đồng Minh cai quản. Việc chiếm đóng Berlin theo mô thức bốn bên này bắt đầu vào tháng 6 năm 1945.
Bá Linh bị cô lập và lập cầu không vận Bá Linh
Sự hiện diện của Tây Bá Linh – một thành phố mang màu tư bản lồ lộ như thế mà nằm sâu trong lòng Đông Đức cộng sản – chẳng khác gì "một khúc xương mắc ngay ở cổ họng Liên Sô", như chính lãnh tụ Liên Sô Nikita Khrushchev đã nói ra. Người Nga bắt đầu toan tính một cách gì để đuổi hẳn Mỹ, Anh và Pháp ra khỏi thành phố này.
Qua năm 1948, Liên Sô bèn chơi trò bế quan tỏa cảng, bao vây Tây Bá Linh cốt để chận đường tiếp vận, tiếp tế của phe Đồng Minh Tây phương để Đồng Minh nản và bỏ Bá Linh mà đi. Tuy nhiên, thay vì rút đi, Mỹ và Đồng Minh đã lập cầu không vận để tiếp tế cho các vùng thuộc quyền kiểm soát của phe Đồng Minh Tây phương ở Bá Linh bằng cửa ngõ các phi trường sẵn có tọa lạc ngay bên Tây Bá Linh. Cuộc tiếp tế này được gọi là Chiến dịch Cầu Không Vận Bá Linh, kéo dài hơn một năm và đã chuyển vận tiếp tế hơn 2,3 triệu tấn lương thực thực phẩm, nhiên liệu cùng các loại hàng nhu yếu khác đến Tây Bá Linh. Qua năm 1949, Liên Sô hủy bỏ cái trò bế quan tỏa cảng đó.
Tình hình tạm lắng dịu được chưa tới một thập niên thì căng thẳng lại bùng lên vào cuối thập niên 1950s. Năm 1957, sau khi phóng thành công vệ tinh Sputnik vào không gian, Liên Sô thấy mạnh dạn hơn, và đấy cũng là sự kiện mở màn cho "Cuộc chạy đua lên không gian" giữa Nga và Mỹ.
Tuy nhiên, các quan lớn Cộng sản cũng thấy mất mặt khi dòng người tị nạn liên miên không dứt từ Đông Đức chạy sang Tây Đức tư bản — kể từ khi Nga cộng chấm dứt trò bao vây Tây Bá Linh, có tới gần 3 triệu người bên Đông Đức bỏ đi, trong đó có nhiều nhân công chuyên nghề cùng với các tầng lớp ưu tú khác như bác sĩ, kỹ sư và giáo chức. Mặc cho Nga Sô la lối om sòm kể cả to tiếng hăm dọa, phe Đồng Minh cứ thế ăn miếng trả miếng võ mồm. Đủ thứ hội nghị thượng đỉnh, hội nghị to nhỏ khác tuần tự diễn ra nhưng không có một giải pháp khả quan nào đạt được.
Trong khi đó, dòng thác người tị nạn vẫn tiếp tục tràn về bên Tây. Vào tháng 6-1961, qua ngả Bá Linh, đã có khoảng 19.000 người lìa bỏ Đông Đức. Tháng tiếp theo, con số này là 30.000. Qua tháng 8-1961, nội 11 ngày đầu tháng thôi mà đã có tới 16.000 người Đông Đức băng qua biên giới để sang Tây Bá Linh, và tính riêng ngày 12-8, có chừng 2.400 người nữa bỏ đi —đây là con số người bỏ đi khỏi Đông Đức đông nhất nội trong một ngày.
Bức tường Bá Linh được dựng lên vì lẽ gì?
Để ngăn chặn dòng người Đông Đức di cư sang Tây Bá Linh, vào ngày 12-8-1961, Khrushchev đã bảo chính quyền Đông Đức đóng hẳn cánh cửa biên giới Đông với Tây Bá Linh lại. Trên mặt ngôn từ chính thức thì Đông Đức hô hoán là dựng tường cốt để ngăn chặn cái gọi là sự xâm nhập của “phát xít” Tây phương vào Đông Đức phá hoại nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhưng mục đích chính của nó là không để cho dòng người ồ ạt thoải mái bỏ Đông Đức mà sang bên Tây Đức như trước nữa.
Việc khởi công dựng tường bắt đầu vào sáng sớm hôm sau, và chỉ trong hai tuần, quân đội Đông Đức, với lực lượng công an cùng với một lượng lớn công nhân xây dựng được trưng dụng … đã làm xong một hàng rào kẽm gai với bức tường bê tông tạm bợ – đó chính là Bức tường Bá Linh – cách ngăn bên này với bên kia thành phố.
Thuở trước khi xây tường, dân chúng ở cả hai bên Đông cũng như Tây Bá Linh đều có thể đi qua đi lại khá tự do: Người ta đi qua bên kia biên giới Đông – Tây để làm việc, để mua sắm hoặc đến rạp hát coi kịch, đi nhà hàng ăn và vào rạp coi ciné. Xe lửa và các chuyến tàu điện ngầm vẫn ngược xuôi đưa đón khách qua lại hai miền Đông – Tây.
Sau khi Bức tường Bá Linh dựng lên xong rồi thì hầu như hết ai còn có thể đi từ Đông sang Tây Bá Linh được nữa, cho dẫu có đi qua bằng một trong ba cửa ngõ chốt chặn tức trạm kiểm soát chính thức gồm: một tại Helmstedt (“Trạm kiểm soát Alpha” theo cách nói của quân đội Mỹ), một tại Dreilinden (“Trạm kiểm soát Bravo”) và một là “Trạm kiểm soát Charlie” ở trung tâm Bá Linh, đặt tại Friedrichstrasse.
Rốt cuộc, dọc theo bức tường ô nhục này, Đông Đức đã dựng lên tới 12 trạm kiểm soát. Tại mỗi trạm đều có lính Đông Đức chực sẵn để xét giấy tờ và sàng lọc các viên chức ngành ngoại giao hay các ngành khác trước khi cho phép họ ra hoặc vào. Ngoại trừ những trường hợp đặc biệt ngoại lệ nào đó thì không kể, còn giờ đây, người đi du ngoạn từ bên Đông cũng như bên Tây Bá Linh hằng ngày như trước là vô cùng hiếm vì khó mà lọt qua nổi cái cửa ải biên giới này, từ đó Bức tường Bá Linh trở thành một hiện thân mười mươi của ngục tù Cộng sản mà mấy chữ “Bức màn sắt ô nhục” nổi như cồn do Winston Churchill nói ra dạo nào bây giờ càng thấm thía. [ đây là nguyên ủy của lối nói «ở bên kia bức màn sắt cộng sản» dùng để chỉ cái ngục tù giam hãm con người của thế giới Cộng sản mà người miền Nam Quốc Gia – Việt Nam Cộng Hòa – vẫn quen nghe, thấy trên radio hay trên sách báo nói tới. ]
'Hãy triệt hạ bức tường này'
Việc Đông Đức dựng tường Bá Linh đã ngăn chặn được dòng thác người tị nạn từ bên Đông sang bên Tây, và nó cũng làm nguội lại bớt những căng thẳng, khủng hoảng bắt nguồn từ Bá Linh mà ra. (Mặc dù chả vui gì về Bức tường Bá Linh nhưng Tổng thống John F. Kennedy cũng phải nhìn nhận một thực tế là “thà có một bức tường như thế còn đỡ hơn có một cuộc chiến tranh”.)
Gần hai năm sau ngày Bức tường ô nhục Bá Linh dựng lên, Tổng thống Mỹ Kennedy đã có một bài diễn văn hùng hồn trước một cử tọa đông hơn 120.000 người tập trung bên ngoài Tòa Thị chính Tây Bá Linh, chỉ cách Brandenburg Gate có vài bước chân [ người Đức thường vui gọi Brandenburg Gate là «Khải Hoàn Môn» của họ, Brandenburg Gate nằm sát ngay biên giới Đông – Tây Bá Linh tức sát ngay Bức tường ô nhục kia ]. Câu "Tôi là người Bá Linh" trong bài diễn văn của Tổng thống Kennedy là câu người ta nhớ tới nhiều nhất.
Trong suốt những năm tháng Bức tường ô nhục đứng đó, có ít nhất 140 người đã chết khi cố băng qua nó, có khi bằng cách bò chui ngầm bên dưới chân tường hoặc đi vòng qua nó. Tuy nhiên, việc đào tẩu khỏi Đông Đức không phải là không làm được: Từ năm 1961 cho đến khi bức tường bị đập đổ vào năm 1989, có hơn 5.000 người Đông Đức (trong đó có khoảng 600 lính gác tường biên giới này) đã đào tẩu sang Tây Bá Linh thành công. Có khi người ta nhảy xuống từ các cửa sổ nhà ở gần kề bức tường, hoặc leo qua hàng rào dây kẽm gai, hoặc dùng khinh khí cầu bay qua tường, hoặc bò men theo đường cống ngầm, hoặc chạy xe và tăng tốc lao xe qua những đoạn tường nào không được kiên cố cho lắm. Trong chuyến công du Tây Đức năm 1987, Tổng thống Ronald Reagan đã đến Tây Bá Linh, khi ông đọc bài diễn văn ở chỗ sát ngay với Bức tường ngăn Bá Linh, có một đoạn ông nói nhắm vào lãnh tụ Liên Sô lúc ấy là Mikhail Gorbachev với lời nhấn mạnh rằng Bức tường Bá Linh là hình ảnh diễn tả sự đàn áp, áp bức. Ông đã nói một câu, thuộc vào hàng câu nói nổi tiếng nhất nhì trong nhiệm chức Tổng thống của ông, Reagan bảo, "Này Gorbachev, hãy dẹp bỏ bức tường này!"
Bức tường Berlin sụp đổ vào lúc nào?
Vào ngày 9-11-1989, khi cuộc Chiến tranh Lạnh bước vào giai đoạn nguội lại, thì có một chuyện xảy ra, đó là một phát ngôn viên của Đảng Cộng sản Đông Đức đã công bố một loạt chính sách mới về du lịch trong đó có các quy định riêng về việc đi qua đi lại cửa ngõ biên giới tức Bức tường Bá Linh. Khi bị hỏi dồn lúc nào thì các quy định đổi mới này có hiệu lực, phát ngôn viên đáp: "Theo những gì tôi được biết... thì có hiệu lực ngay tức khắc, không phải chờ gì cả." [ * ]
Thế là, dân chúng Đông Bá Linh không ai bảo ai cùng hứng chí đổ xô nhau tràn tới các trạm kiểm soát biên giới, có nhiều người hô vang "Tor auf!" ("Mở cổng ra!"). Trong một đôi giờ đồng hồ, lực lượng lính canh Bức tường biên giới đã để cho đám đông đi qua, và bên Tây, người Tây Bá Linh đã chực sẵn với một màn chào đón bằng hoa và rượu sâm panh.
Vào cuối tuần đó, có hơn hai triệu người từ Đông Bá Linh đã đổ sang Tây Bá Linh để cùng tham dự một buổi tiệc mừng, buổi tiệc mà một ký giả đã tả là "bữa tiệc lộ thiên trên đường phố vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại". Dân chúng dùng búa và cuốc thuổng để đập vỡ từng mảng tường – việc này được gọi là "mauerspechte" hay "những con chim gõ kiến đục tường" – trong khi các dàn xe cơ giới cần cẩu và máy ủi làm việc lần lượt kéo sập từng đoạn tường.
Chẳng mấy chốc, bức tường Bá Linh hoàn toàn tan biến và Bá Linh được thống nhất lần đầu tiên tính từ ngày kết thúc Đệ Nhị Thế Chiến. Một người dân Bá Linh đã dùng sơn phun lên một mảng tường dòng chữ như thế này: "Chỉ đến hôm nay, chiến tranh mới thực sự chấm dứt."
Sau 45 năm chia cắt, Đông và Tây Đức đã chính thức tái thống nhất vào ngày 3-10-1990, gần một năm sau khi Bức tường Bá Linh sụp đổ.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 7, 2026
Nguyên Văn:
Berlin Wall
By HISTORY.com Editors
Published: December 15, 2009 | Last Updated: August 11, 2026
The Berlin Wall was constructed in 1961 by communist East Germany as a supposed "antifascist bulwark," though it served mainly to prevent East Germans from defecting to the West. The 27-mile long Berlin Wall physically separated the city of Berlin into East and West sectors and symbolized the Cold War division between the communist and capitalist worlds. The massive concrete and barbed wire wall stood until November 9, 1989, when an East German official announced that citizens of the GDR could cross the border as they pleased. Within hours, ecstatic crowds mobbed the wall, and many East Germans crossed freely into West Berlin for the first time in years, while others brought hammers and pickaxes to smash the wall itself.
The Partitioning of Berlin
As World War II came to an end in 1945, a pair of Allied peace conferences at Yalta and Potsdam determined the fate of Germany’s territories. They split the defeated nation into four “allied occupation zones”: The eastern part of the country went to the Soviet Union, while the western part went to the United States, Great Britain and France.
Even though Berlin was located entirely within the Soviet part of the country (it sat about 100 miles from the border between the eastern and western occupation zones), the Yalta and Potsdam agreements split the city into four similar sectors. The Soviets took the eastern half, while the other Allies took the western. This four-way occupation of Berlin began in June 1945.
Berlin Blockade and Airlift
The existence of West Berlin, a conspicuously capitalist city located deep within communist East Germany, “stuck like a bone in the Soviet throat,” as Soviet leader Nikita Khrushchev put it. The Russians began maneuvering to drive the United States, Britain and France out of the city for good.
In 1948, a Soviet blockade of West Berlin aimed to starve the western Allies out of the city. Instead of retreating, however, the United States and its allies supplied their sectors of the city from airfields located within West Berlin. This effort, known as the Berlin Airlift, lasted for more than a year and delivered more than 2.3 million tons of food, fuel and other goods to West Berlin. The Soviets called off the blockade in 1949.
After a decade of relative calm, tensions flared again in the late 1950s. The Soviets were emboldened by the successful launch of the Sputnik satellite in 1957, which launched the “Space Race" between the U.S.S.R. and the United States.
But officials were also embarrassed by the seemingly endless flow of refugees from East to the capitalist West—nearly 3 million since the end of the blockade, many of them skilled workers such as doctors, teachers and engineers. The Soviets blustered and made threats, while the Allies resisted. Summits, conferences and other negotiations came and went without resolution.
Meanwhile, the flood of refugees continued. In June 1961, some 19,000 people left the GDR through Berlin. The following month, 30,000 fled. In the first 11 days of August 1961, 16,000 East Germans crossed the border into West Berlin, and on August 12 some 2,400 followed—the largest number of defectors ever to leave East Germany in a single day.
Why Was the Berlin Wall Built?
To stop the flow of West Berlin-bound emigrants, on August 12, 1961, Khrushchev gave the East German government permission to close its border for good. The official purpose was to keep so-called Western “fascists” from entering East Germany and undermining the socialist state, but its primary purpose was stemming the mass defections from East to West.
Work began early the next morning, and in just two weeks, the East German army, police force and volunteer construction workers had completed a makeshift barbed wire and concrete block wall–the Berlin Wall–that physically divided one side of the city from the other.
Before the wall was built, Berliners on both sides of the city could move around fairly freely: They crossed the East-West border to work, shop or go to theaters, restaurants and movies. Trains and subway lines carried passengers back and forth.
After the Berlin Wall was built, it became nearly impossible to get from East to West Berlin, even through one of three official checkpoints: at Helmstedt (“Checkpoint Alpha” in American military parlance), at Dreilinden (“Checkpoint Bravo”) and in the center of Berlin at Friedrichstrasse (“Checkpoint Charlie”).
Eventually, the GDR built 12 checkpoints along the wall. At each of the checkpoints, East German soldiers screened diplomats and other officials before they were allowed to enter or leave. Except under special circumstances, everyday travelers from East and West Berlin were rarely allowed across the border, making the Berlin Wall a tangible representation of Winston Churchill's infamous "Iron Curtain."
'Tear Down This Wall'
The construction of the Berlin Wall did stop the flood of refugees from East to West, and it helped defuse the crisis over Berlin. (Though he was not happy about it, President John F. Kennedy conceded that “a wall is a hell of a lot better than a war.”)
Almost two years after the Berlin Wall was erected, Kennedy delivered one of the most famous addresses of his presidency to a crowd of more than 120,000 gathered outside West Berlin’s city hall, just steps from the Brandenburg Gate. Kennedy’s speech has been largely remembered for one particular phrase: “I am a Berliner.”
Over the years, at least 140 people were killed trying to get over, under or around the Berlin Wall. Escape from East Germany was not impossible, however: From 1961 until the wall came down in 1989, more than 5,000 East Germans (including some 600 border guards) managed to cross the border by jumping out of windows adjacent to the wall, climbing over the barbed wire, flying in hot air balloons, crawling through the sewers or driving at high speed through unfortified parts of the wall.
President Ronald Reagan, on a 1987 visit to Berlin, highlighted the Berlin Wall as a symbol of oppression when he stood near the barrier and delivered a speech directed at Soviet leader Mikhail Gorbachev. Uttering perhaps the most famous words of his presidency, Reagan demanded, "Mr. Gorbachev, tear down this wall!"
When Did the Berlin Wall Fall?
On November 9, 1989, as the Cold War began to thaw, an East German Communist Party spokesman announced a series of new policies regarding border crossings. When pressed on when the changes would take place, he said “As far as I know ... effective immediately, without delay.”
In response, East Berliners mobbed border checkpoints, some chanting “Tor auf!” (“Open the gate!”). Within hours, border guards were letting the crowds through, where West Berliners greeted them with flowers and champagne.
More than 2 million people from East Berlin visited West Berlin that weekend to participate in a celebration that was, one journalist wrote, “the greatest street party in the history of the world.” People used hammers and picks to knock away chunks of the wall–they became known as “mauerspechte,” or “wall woodpeckers”—while cranes and bulldozers pulled down section after section.
Soon the wall was gone and Berlin was united for the first time since World War II. “Only today,” one Berliner spray-painted on a piece of the wall, “is the war really over.” After 45 years as a divided nation, the reunification of East and West Germany was made official on October 3, 1990, almost one year after the fall of the Berlin Wall.
$pageOut các Phần tiếp theo ==>
.
bài số 1
Quên đi quá khứ của ai hả Hanoi?
Cái Quá khứ mà họ hết sức đòi người ta quên đi chính là chuyện gốc tích sanh ra cái Hiện tại mà họ chối không dám gọi tên.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Sept. 28, 2026.
Forget whose past, Hanoi?
The past they really want erased is the origin story of the present they refuse to name.
By Carl Robinson
Sept. 27, 2026
 |
| Xem bài nguyên văn Anh ngữ nằm ở dưới bài dịch này |
Hà Nội vẫn luôn mồm nói người ta hãy quên đi quá khứ và hướng tới tương lai. Còn với những người khác nữa — cả ở miền Nam lẫn nơi cộng đồng người Việt ở hải ngoại trong đó có biết bao gia đình từng nếm mùi thảm cảnh bị cầm tù cải tạo, gia sản bị cướp đoạt hay những thập niên thuyền nhân vượt biên sinh tử … thì là cái quá khứ ấy mới chính là cái gánh chưa một phút thôi trĩu nặng trên vai. Các bạn-nạn nhân này là lớp người bị đòi phải quên đi những trò tẩy não, quên cảnh tù đày, quên cảnh bị chụp mũ, bị nhục mạ là "tay sai" và quên cả cảnh bị bịt miệng không cho lên tiếng.
Ấy thế nhưng cái quá khứ mà người ta bây giờ đòi xóa đi đó đâu có phải là quá khứ của các bạn. Mà là quá khứ của chính họ — gồm những trò chụp giựt bất chấp, nói một đường làm một nẻo, tuyên truyền tẩy não, rồi là cả một chiến dịch đàn áp khủng bố và thâu tóm hết quyền hành vào tay. Lời nói "quên đi quá khứ" không phải là lời mời hòa giải; mà nói như thế để ráng sức vùi lấp đi những thành tố nào đã lột trần việc chế độ hiện tại của họ được dựng lên như thế nào.
Hãy trở lại với khởi điểm "cách mạng" tháng Tám 1945. Việt Minh đâu có đánh bại quân Nhật. Phát xít Nhật đã đầu hàng rồi, và bộ máy chính quyền thực dân thì đã tan biến. Chẳng qua Hồ Chí Minh là kẻ nhanh tay lẹ chân hơn hết — vọt lên hàng đầu trong số những lực lượng kháng Pháp, chớp thời cơ khi thấy có khoảng trống quyền lực, giành lấy micro và rồi tuyên bố một cuộc "cách mạng" mà thực tế cuộc "cách mạng" đó chưa hề diễn ra. Thực chất đó chỉ là trò chụp giựt được khoác lên lớp áo gọi là tất yếu lịch sử.
Lại nữa, Việt Minh đâu có tư cách đại diện cho toàn dân. Việt Minh chỉ là một đoàn người tiên phong đi theo chủ nghĩa Mác-Lê thôi, và ngay từ nhiều năm trước năm 1945, Việt Minh đã bắt đầu ra tay tiễu trừ, thanh toán, thủ tiêu các đối thủ chính trị. Các "mặt trận thống nhất" này kia mà Việt Minh bày ra chỉ là những cửa tiệm treo đầu dê bán thịt chó. Thực dân Pháp luôn thấy dễ ăn hơn khi ruồng bố, đàn áp các lực lượng người Quốc Gia-không cộng sản rất dễ nhìn thấy, còn Việt Minh thì Pháp chừa ra mà nó là phe có tổ chức sau chót còn trụ lại được khi Phát xít Nhật đã bị xếp xó.
Trong khi đó, ở miền Nam — dù còn đủ thứ rối ren, huyên thuyên náo nhiệt và bất toàn — lại đang xây dựng một thể chế chính trị không cộng sản với bầu khí tự do chính trị lớn hơn xa so với những gì miền Bắc dám làm. Gồm có tự do báo chí, tự do đảng phái, tự do hội thảo, tự do tuyển cử và dân chúng trong Nam không việc gì phải rỉ tai to nhỏ mỗi khi bàn chuyện chính trị. Đó là lý do vì sao miền Nam từ chối không đặt tay ký Hiệp định Geneva. Đó cũng là lý do vì sao có tới hàng ngàn người từng đi theo Việt Minh đã phải tháo chạy vào Nam. Vì họ đã tận mắt chứng kiến bộ mặt thật của chế độ miền Bắc — kềm chặt dân chúng, các trận bắt bớ thủ tiêu, nỗi kinh hãi của cuộc Cải cách Ruộng đất — cho nên họ không còn muốn dính gì tới nó nữa.
Sau năm 1954, trên nước Việt Nam đã hình thành hai thể chế chính trị mà trong đó chỉ có một là nhà nước độc đảng. Có một điều mà ít ai nhắc đến, đó là: vào thời điểm đó, Đảng Cộng sản Việt Nam chẳng hề chính thức hiện hữu. Đảng này đã tự giải tán vào năm 1945 cốt để che đi hình tích thật của họ. Cuộc chiến kháng Pháp thì diễn ra dưới cái bảng hiệu của Việt Minh. Thế rồi vào năm 1951 Đảng này ló mặt ra với tên gọi là Đảng Lao động — và mãi đến sau năm 1975, khi thâu tóm cả nước dưới sự kiểm soát của chế độ độc tài đảng trị, thì cái tên "Đảng Cộng sản Việt Nam" mới được đưa ra lại. Những gì gọi là huyền thoại chỉ là trò thêu dệt về sau.
Và Hồ Chí Minh cũng chưa hề được là một người hùng độc tôn. Ở miền Nam thì không đã đành. Với người Quốc Gia – không cộng sản cũng không. Cũng không nốt với những ai từng đi theo Việt Minh rồi tìm đường di cư vào Nam sau khi tận mắt chứng kiến bản chất của Việt Minh. Sự sùng bái độc tôn áp lên Hồ Chí Minh là do chế độ miền Bắc đẻ ra — qua lề lối tuyên truyền, qua cách ruồng bố, đàn áp và cách độc chiếm cái loa thông tin một mình một chợ. Ở miền Nam, người ta nhớ đến ông ta như là một kẻ đã dựng lên nhà nước độc tài đảng trị ở miền Bắc, là kẻ đã phát động những trận khủng bố kinh hoàng và đưa người xâm nhập vào Nam gọi là "tình nguyện" — nhưng thực chất đó là quân chính quy Bắc Việt. Chẳng có ai ở Sài Gòn mừng đón gì ông ta vào năm 1975 cả. Sự suy tôn ông ta chỉ là riêng ở địa phận Bắc Việt chứ không phải toàn quốc — và nó chỉ trở thành tính "quốc gia" sau khi mọi tiếng nói bất đồng đã bị dập tắt.
Nội cuộc chiến hai mươi năm còn mang trong mình nó một sự thật mà Hà Nội chưa bao giờ dám công nhận: đó là miền Bắc đã đưa hàng trăm ngàn thanh niên trai tráng xâm nhập vào Nam dù biết rõ phần lớn trong số đó chỉ có đi mà không có ngày về. Số trai trẻ ấy là số thanh thiếu niên bị cưỡng bách tòng quân — nông dân có, học sinh sinh viên có — những cậu trai trẻ này bị bắt phải lìa bỏ quê nhà để sa chân vào con đường gọi là đường mòn Hồ chí Minh rồi nhập vào một cỗ máy mệnh danh là chiếc "cối xay thịt". Đảng gọi đó là công cuộc "giải phóng" nhưng thực chất đó là cuộc thí quân coi mạng người như cỏ rác. Có những đoàn quân Bắc Việt đã chết sạch không còn chút vết tích. Và thân nhân, gia đình của những cán binh này đã mòn mỏi mong ngóng trông tin con em mình hay chồng mình suốt trong nhiều chục năm sau để rồi chẳng bao giờ nhận được chút tung tích nào. Còn Miền Nam, đâu chỉ có chiến đấu chống lại một đoàn quân y hệt cái cỗ máy bị giựt dây đó mà Miền Nam còn phải đối đầu với nguyên một thế hệ trai tráng mà CSBV đã coi như khai tử họ rồi. [ * ] Sự hy sinh của những thanh niên miền Bắc là có thật rành rành, thế nhưng họ bị người ta quyết định ném vào chảo lửa chỉ vì mưu đồ chính trị của người ta thôi, chứ chẳng phải họ là anh hùng gì.
Chẳng phải tự nhiên mà bùng ra cuộc chiến ở miền Nam. Nó chẳng phải là do "nhân dân nổi dậy". Cũng chẳng phải bởi lý do nội tại từ tinh thần dân tộc trỗi dậy.
[ LTC chú: ở đây, Carl Robinson muốn nói tới việc gọi bằng «chống Mỹ» mà Bắc Việt đã xài đến mòn lỉn, trong đó chúng luôn mồm bảo rằng, khi thấy người Mỹ trợ lực cho VNCH chống lại Bắc Việt xâm lăng thì tinh thần dân tộc của nhơn dân miền Nam trỗi dậy chống Mỹ!
Nguyên văn đoạn này là:
The war in the South wasn’t spontaneous. It wasn’t “the people rising up.” It wasn’t an organic nationalist awakening. ]
Tất cả đều do bàn tay của Hà Nội. Họ phát động một chiến dịch khủng bố. Họ dùng bạo lực cưỡng ép để tách riêng các địa phương ra. Họ thủ tiêu Xã trưởng, giáo chức và viên chức Cảnh sát. Họ dựng lên một thứ chính quyền mà họ đứng núp bóng đàng sau. Họ bày trò thu thuế, dùng thủ đoạn gài ép để đưa người chui vô nội bộ chánh quyền Quốc Gia. Còn quân chính quy Bắc Việt của họ — mà họ kêu bằng cái tên thơm tho là lính "tình nguyện" thì họ chối là không có xâm nhập miền Nam. Thiệt là thứ nói láo không ai nhịn được cười. Hồi năm 1975 ở Sài Gòn chẳng một ai reo mừng. Cũng chẳng có cái gì gọi là giải phóng. Chỉ có người ta bỏ rồi họ đến lấy thôi. Rồi mọc lên những trại tù cải tạo, những vụ cướp đoạt tài sản, chiếm đoạt gia sản, các cuộc ruồng bố bắt bớ, rồi tới làn sóng thuyền nhân vượt biển, tất cả đều bị bịt miệng và nỗi sợ bao trùm.
Ngay cả những anh Việt Cộng cũng không thoát khỏi hệ lụy khi Cộng sản thắng. Khi thắng cuộc rồi, nhiều cán bộ miền Nam — vốn đã trực tiếp chiến đấu, xây dựng mạng lưới giao liên bí mật và từng chịu nhiều hung hiểm sinh tử — lại bị gạt sang bên lề, bị giáng chức hoặc bị thanh trừng. Số Việt Cộng này trong thời chiến thì có lợi đấy nhưng chưa bao giờ họ được tin tưởng thực sự. Hà Nội thay thế lớp Việt Cộng này bằng các cán bộ từ miền Bắc trung thành với Đảng chứ không phải những người một lòng một dạ vì miền Nam. Bây giờ khi đã thắng cuộc thì những "giải phóng quân" hôm qua bị đối xử như một bài toán nan giải cần phải kềm chặt hơn chớ họ không còn được coi là đồng chí nữa. Đó là một mảng tối khác của quá khứ mà trong câu chuyện chính thống hôm nay nó không bao giờ được nhắc đến.
Đó là cái quá khứ mà Tô Lâm đòi người ta quên đi.
Bởi lẽ, nếu như ai ai cũng nhớ rành như thế — với bộ máy nhà nước công an trị, với các điều luật 331 và 117 rành rành, những giấy triệu tập, với sự kiểm duyệt bịt miệng và cai trị đất nước bằng nỗi sợ — thì bây giờ ngay trong hiện tại, người ta sẽ khó mà xem đấy là đường lối chuệch choạc nhất thời, mà thấy rất rõ đó là một sự liên tục tiếp nối từ quá khứ mà Ha Noi đã làm.
Cái Quá khứ mà họ đòi người ta quên đi chính là chuyện gốc tích sanh ra cái Hiện tại mà họ chối bỏ không dám gọi tên.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Sept. 28, 2026.
[ * : đoạn này Carl Robinson muốn nói là, đoàn quân chính quy Bắc Việt một khi «đi B» (tức lên đường xâm nhập miền Nam) thì coi như đó là một đoàn quân ma vì họ đã bị bọn đầu lãnh Cộng sản Bắc Việt (CSBV) đưa vô chỗ chết khi đem họ nướng thí trong cái chảo lửa chiến trường miền Nam. Nhưng vì đây là chuyện người chết cho nên Carl dùng lối nói ẩn dụ thiệt là sâu xa kín đáo bởi vì nói trắng ra thì nó bất nhẫn quá!!! Nguyên văn câu này Carl viết là: «The South wasn’t fighting puppets; it was fighting a generation the North had already written off.
Lối diễn tả khéo léo này LTC tôi chưa từng thấy một người ngoại quốc nào viết ra ngay cả với một bậc thầy chuyên viên về chiến tranh Việt Nam, «rành sáu câu» về CSBV, là Giáo sư Douglas Pike!
Còn người Quốc Gia miền Nam chúng ta thì nói làm gì, chúng ta đã có 4 chữ «Sinh Bắc Tử Nam» là đủ gọn ghẽ để diễn tả hết nỗi đau thương của đoàn cán binh Cộng sản bị buộc phải bỏ cha mẹ, người thân yêu, bỏ xóm giềng lên đường xâm nhập miền Nam mà bắn giết đồng bào để rồi chính họ cũng bỏ thây giữa núi rừng Trường Sơn!!!
Đến nay, Sept. 2026, đọc bài tiểu luận với những giọng lời diễn đạt sắc cạnh của Carl Robinson như đục thẳng vô cái gốc tội ác của Hanoi không tránh né, làm tôi không khỏi nhớ lại ngay lập tức một người cũng am hiểu về chiến tranh Việt Nam như vậy, đó là Giáo sư Douglas Pike.
Hồi 1972, Giáo sư Douglas Pike có viết một bài Tiểu Khảo với tựa «When the Communists come» [ «Khi Cộng Sản Đến», bài này tôi đã dịch sang Việt ngữ hồi Nov. 2024 và đã đăng trong Library này [ Phân đoạn 6 ], đôi ba hôm nữa tôi sẽ đem lên chợ Phây đăng lại ].
Bài «When the Communists come» của Giáo sư Douglas Pike đã đăng làm 2 kỳ trên tờ Bán Nguyệt san Tin Tức của Bộ Ngoại Giao VNCH bằng Anh ngữ là tờ Vietnam Bulletin Volume VII, No. 16, Aug. 31, 1972, trang 14, và số tiếp theo là Vietnam Bulletin Volume VII, No. 17 & 18, Sept. 20, 1972, trang 29.
Trong «When the Communists come», Giáo sư Douglas Pike đã làm kinh ngạc biết bao nhiêu người ở hậu phương của miền Nam đang còn yên vui yêu đời nơi phồn hoa đô hội văn minh trong khi chính họ là người Việt nhưng sự hiểu biết về chính chiến cuộc đang tàn phá đất nước VNCH của họ chả thấm vào đâu khi đọc tới Giáo sư Douglas Pike.
Cả Ký giả Carl Robinson lẫn Giáo sư Douglas Pike [ 1924 – 2002 { ông nhỏ hơn Tổng Thống Thiệu 1 tuổi } ] là hai trong số ít người Mỹ có một trình độ am hiểu sâu xa thấu đáo nguyên ủy cùng diễn biến của cuộc chiến tranh phi nghĩa hai mươi năm mà Hanoi chủ chiến, cũng như hiểu tường tận bọn đầu lãnh CSBV từ lề lối suy nghĩ của chúng cho đến cách thức tổ chức, phân cấp trong hàng ngũ Bắc Việt. Và nay thì một người đã quy tiên còn một người vẫn còn tại tiền. Kẻ hậu sinh LTC này nguyện không bao giờ quên tâm tình sâu xa của nhị vị đã dành cho đất nước VNCH, miền Nam Tự Do của chúng tôi!!!
Forget whose past, Hanoi?
The past they really want erased is the origin story of the present they refuse to name.
Carl Robinson Sept. 27, 2026
Hanoi keeps telling people to forget the past and look to the future. But the burden is always on everyone else — the South, the diaspora, the families who lived through re‑education camps, confiscations, and the boat people years. You’re the ones expected to forget the lackey slur, the prisons, the purges, the silence.
Yet the past they want erased isn’t your past at all. It’s theirs — the opportunism, the camouflage, the purges, the terror campaign, the takeover. “Forget the past” is not a call for reconciliation; it’s an attempt to bury the parts that expose how their present has been built.
Start with the “revolution” of August 1945. The Việt Minh didn’t defeat the Japanese. Tokyo surrendered. The administration evaporated. Hồ Chí Minh was simply quickest off his feet — first to seize the vacuum, grab the microphone, and declare a “revolution” that hadn’t actually happened. Opportunism dressed as inevitability.
And the Việt Minh didn’t represent the whole nation. They were a Marxist‑Leninist vanguard that had already begun purging rivals long before 1945. The “united fronts” were camouflage. The French had always found it easier to persecute the visible non‑communist nationalists, leaving the Việt Minh as the last organised force standing when the Japanese folded.
Meanwhile the South — messy, noisy, imperfect — was building a non‑communist political space with far more freedom than the North ever allowed. It had newspapers, parties, arguments, elections, and a public that didn’t whisper when politics came up. That’s why the South refused to sign Geneva. That’s why thousands of ex‑Việt Minh fled south. They had seen the system up close in the North — the surveillance, the purges, the land reform terror — and wanted nothing more to do with it. Two systems emerged after 1954, and only one of them was a one‑party state.
Here’s the part nobody ever says: The Vietnamese Communist Party wasn’t even officially there. It dissolved itself in 1945 to hide its identity. The French war was fought under the Việt Minh banner. The Party only re‑emerged in 1951 as the Workers’ Party — and didn’t reclaim the name “Communist Party of Vietnam” until after 1975, once the whole country was under one‑party control. The mythology came later.
And Hồ Chí Minh was never a universal hero. Not in the South. Not among the non‑communist nationalists. Not among the ex‑Việt Minh who fled south after seeing the system up close. The reverence was manufactured in the North — built through propaganda, purges, and a monopoly on narrative. In the South, he was remembered as the man who built a one‑party state, launched the terror campaign, and sent “volunteers” who were actually troops. Nobody in Saigon cheered his arrival in 1975. The mythology was regional, not national — and it became “national” only after dissent was silenced.
And the war itself carried a truth Hanoi never acknowledges: the North sent hundreds of thousands of young men south knowing full well most would never return. They were conscripts — farmers, students, boys pulled from villages and marched down the Trail into a meat grinder. The Party called it “liberation,” but it was attrition. Entire cohorts vanished. Families waited decades for news that never came. The South wasn’t fighting puppets; it was fighting a generation the North had already written off. The sacrifice was real, but the decision to spend them was political, not heroic.
The war in the South wasn’t spontaneous. It wasn’t “the people rising up.” It wasn’t an organic nationalist awakening.
It was Hanoi.
They launched the terror campaign. They cut off regions under coercive control. They assassinated village chiefs, teachers, policemen. They built shadow governments. They taxed, coerced, infiltrated. And denied having troops there — “volunteers,” they said. Everyone laughed.
Nobody cheered in Saigon in 1975. There was no liberation. There was takeover. Re‑education camps, confiscations, purges, boat people, silence, fear.
And even the Việt Cộng didn’t escape the aftermath. Once the war was won, many of the southern cadres — the ones who had carried the fighting, built the networks, taken the risks — were side-lined, demoted, or purged. They were useful during the war, but they were never trusted. Hanoi replaced them with northern cadres loyal to the Party, not to the South. The “liberators” were treated as a problem to be managed, not partners in victory. Another part of the past that never makes it into the official story.
That’s the past Tô Lâm wants forgotten.
Because if people remember it clearly, the present — the police‑state machinery, the 331/117 reality, the summonses, the censorship, the fear — looks less like a deviation and more like continuity.
The past they want forgotten is the origin story of the present they refuse to name.
$pageOut $pageIn bài số 2
Việt Nam, một Đông Đức thời nay
Một đế chế an ninh mật vụ dựa vào việc canh chừng theo dõi dân, vào nỗi sợ và lặng thầm muốn bỏ đi của dân.Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 1, 2026.
Vietnam is the new East Germany.
A security state built on fear, surveillance, and the quiet desire to leave.
by Carl Robinson
Sep 30, 2026
Bộ máy an ninh mật vụ của Việt Nam chẳng cố giữ dân ở lại trong nước, trái lại họ còn đẩy dân ra nước ngoài. Nào là người lao động, sinh viên học sinh và giới chuyên môn … được khuyến khích cứ việc ra đi khắp thế giới, và nhà nước Hanoi gần như chẳng màng tới chuyện số người ra đi đó có quay về hay không. Hanoi vừa mới ban ra Nghị quyết 23 trong đó cam đoan người Việt ở nước ngoài sẽ được chào đón khi quay về, nhưng phần lớn kiểu hứa đó chỉ là chuyện nói cho vui. Cái đế chế an ninh mật vụ kia sẽ quyết định kẻ quay về nào là loại có ích và kẻ về nào là loại trái ý, chống nghịch. Điều họ sợ không phải là chuyện dân bỏ đi, mà họ sợ dân hết còn ngoan như cừu nữa. Họ có một thứ phản xạ đã thành công thức cứng nhắc: đó là giám sát dân, không để dân thoát khỏi sự cai quản của họ, kiềm chặt dân và cuối cùng là ra đòn.
Con số thống kê biết nói rõ nhất ở Việt Nam hiện nay không phải là GDP hay vốn đầu tư của ngoại quốc. Mà là niềm khao khát tuy âm thầm nhưng mãnh liệt muốn bỏ đi — bằng mọi giá, qua mọi ngả cho dù hợp pháp hay không. Một nhà nước không thể xây bức tường ngăn bằng gạch đá thì chỉ còn biết dựa vào tính ngoan ngoãn sợ hãi của dân, vào những thứ thủ tục giấy tờ rườm rà và cách giam lỏng để giữ dân lại. Làm như thế thì vừa có lợi cho nhà nước và vừa tuyệt đối vô ích với dân.
Ngay cả giới chóp bu của chế độ cũng hành xử y chang dân chúng muốn bỏ nước ra đi. Tô Lâm rất siêng đi hết nước này tới nước nọ, ký kết các thỏa ước đối tác chiến lược toàn diện này kia như thể lấy cái việc đi nhiều đó làm chiếc áo giáp che chắn. Đó là cả một sự mỉa mai tắt tiếng của một thứ nhà nước đế chế an ninh mật vụ: chính kẻ xây lên cái "lô cốt trú ẩn" lại bỏ ngày giờ đi ra bên ngoài cái lô cốt đó càng nhiều càng tốt. Phản xạ của chóp bu cũng khác gì bao người khác — đi được thì đi, khi nào cần về thì về.
Hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay đã xếp đặt lại xoay quanh Bộ Công an. Không chỉ mỗi Tô Lâm lên chức; mà đế chế này cũng lên chức theo. Các cơ chế cân bằng quyền lực cũ của Đảng Cộng sản đã sụp đổ, bây giờ chỉ còn lại khối quyền hành đơn tuyến không có đối trọng: đế chế an ninh mật vụ. Nào là những chính sách, kinh tế và ngoại giao giờ đây đều xoay quanh cái quỹ đạo lo sợ của đế chế này. Kết quả là một quốc gia chẳng có vẻ gì giống một nước có nền kinh tế đang phát triển mà lại giống một cái lô cốt ẩn núp hơn.
Đông Đức — tên cúng cơm là Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR = German Democratic Republic) tồn tại từ năm 1945 đến 1989 — là một nhà nước cộng sản trong đó Đảng kiểm soát mọi thứ: trường học, nghiệp đoàn, thông tin truyền thông, công sở và các ban an ninh khu phố. Nhà nước này rao giảng một bộ mặt lịch sử riêng cho nó, tự tô vẽ mình là nước anh hùng "chống phát xít", và đòi công chúng phải trung thành với nó ngay cả khi chẳng ai tin điều đó. Nó dạy cho trẻ nít học thuộc lòng các câu khẩu hiệu, cho trẻ đi biểu tình với cờ xí trên tay và lặp đi lặp lại câu chuyện được chính thức lưu hành ai là thiện ai là ác. Ý thức hệ, tư tưởng thì rỗng tuếch giả dối, nhưng bộ máy cai trị thì rất thực. Việt Nam cũng ăn theo rập cùng một cái khuôn đó: độc Đảng, độc Sử, độc Nhãn đã được duyệt, cùng một bộ máy an ninh mật vụ được dựng ra để thi hành những thứ đó.
Cứ nhìn vào đời sống thường nhật của Đông Đức là thấy hiện lên ngay cái nếp sống lô cốt đó. Đông Đức chẳng cần xài bất biến một chính sách khủng bố; mà cần bất biến cái khả năng lường trước bất trắc. Việt Nam cũng đã đi tới cùng cái mức như thế. Dân chúng đi làm, đi học, kiếm sống nuôi gia đình và cố giữ kín tiếng. Ai cũng quá hiểu trong chế độ này là toàn là giả trá, nhưng sự đàn áp thì rất thật. Cách mà công an phường làm việc thì giống y chang những văn phòng Stasi địa phương, âm thầm ép dân phải tuân thủ luật lệ bằng các thứ thủ tục giấy tờ, lâu lâu ghé nhà thăm và nhắc cho dân nhớ là đang bị canh chừng. Một nhà bất đồng chính kiến, ngay cả sau khi đã mãn hạn tù, trong các buổi thẩm vấn của công an, vẫn còn phải tận mặt chứng kiến cái cảnh con cái ông bị người ta ép phải tố cáo Cha mình là kẻ "phản động" — không phải vì có ai tin chuyện đó hay không, mà bởi vì cái chế độ nó đòi hỏi phải có màn trình diễn như vậy. Nó giống y chang cái kiểu bình thường ở Đông Đức: một cuộc sống bình thường diễn ra trong những cái cùm kềm kẹp lạ thường.
Đông Đức đã từng huấn luyện trẻ con bày tỏ lòng trung thành từ rất lâu trước khi trẻ có hiểu biết. Các trường học nhồi nhét cho trẻ những thứ khẩu hiệu, tổ chức những thứ lễ lạt có vẫy cờ và nếu các em tố cáo những thế lực thù địch tại ngay trong nhà mình thì sẽ được khen thưởng. Việt Nam cũng áp dụng cùng một kiểu dạy phản xạ cho trẻ như vậy. Họ bắt trẻ học lịch sử theo khuôn mẫu có sẵn, lặp đi lặp lại những từ ngữ được định sẵn và nhồi sọ cho trẻ một thứ bài học ngầm rằng muốn yên thân thì phải nghe lời, không chống đối. Khi con cái của một người bất đồng chính kiến bị ép phải tố cáo cha mình là "phản động", thì ở đây cái điểm mấu chốt không chỉ nằm ở chuyện tin hay không tin. Mà đó là người ta đã huấn luyện cho trẻ biết là chế độ này nó cai trị dân như thế nào: chuyện trung thành chỉ là trò diễn, còn nỗi sợ hãi mới chính là cái nếp quen hằng ngày.
Đông Đức từng biến thể thao thành một công cụ chính trị. Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR) cho vận động viên xài chất kích thích – doping cho họ mạnh lên, rồi từ đó dựng hình ảnh vận động viên đó thành người hùng của nhà nước và dùng các trận thắng của vận động viên thể thao làm minh chứng cho thấy chế độ đã ưu việt như thế nào. Đó chỉ là trò đánh tráo sự thật, xài nó như công cụ lên giây cót tinh thần cho dân chúng và là cách thức chế biến ra một thứ tự hào ở một đất nước vốn chẳng có cái quái gì để mà ca tụng. Việt Nam cũng cóp nơi bản chánh ấy thành một bản sao nhẹ hơn. Thắng được mấy trận banh thì nâng lên thành tầm thắng quốc gia, huy chương SEA Games thì được coi là bằng chứng của việc đất nước tiến triển, và truyền thông nhà nước thì không ngớt bao sân hết thảy mọi thành tích thể thao bằng ngôn từ chính trị. Quả là một thứ công thức xưa như trái đất: khi chính trị không làm dân chúng hứng thú gì thì lấy thể thao làm thay.
Cái bản sao kinh tế của tình trạng "bình thường" này cũng chả có gì xa lạ. Đông Đức từng có chiếc Trabant – một mẫu xe làm bộ mặt cho nhà nước Đông Đức được chế tạo ra vì yêu cầu tự hào ngạo nghễ hơn là khả năng thực của nó. Việt Nam thì có VinFast. Cả hai loại xe này đều là sản phẩm có cái gốc là nhằm đánh bóng về chính trị hơn là tài nghề về kỹ thuật; chúng được bán rao chào khách rằng đấy là biểu tượng của sự tối tân trong khi loại xe này sớm bộc lộ ra một trình độ hạn định nơi một chế độ độc tài không có cạnh tranh, không có cơ chế thị trường. Trình độ kỹ thuật thì lạc hậu, phẩm chất thì ba vạ lúc thế này lúc thế khác, trong khi bộ máy tuyên truyền vẫn luôn mồm khăng khăng một giọng là mọi thứ đều hay đều tốt. Cốt lấy cái tiếng trước đã, còn thực tế thì tính sau.
Những hệ lụy như thế hiện ra ở khắp mọi nơi. Nhà báo bị bịt miệng. Nhà hoạt động xã hội thì bị tống giam. Tiếng nói trên mạng bị canh chừng chặt. Xã hội dân sự bị cán bẹp. Ngay cả những cuộc tranh luận trong nội bộ Đảng cũng bị thu hẹp chỉ còn bàn quanh chuyện trung thành với Đảng và khả năng cầm lái của Đảng. Nhà nước không còn cố thuyết phục bất kỳ ai nữa. Nó chỉ đang cố trụ lâu hơn người ta mà thôi.
Có điều mâu thuẫn là Việt Nam vẫn muốn mở cửa. Đất nước này rất mong thu hút được đầu tư của ngoại quốc trong các lãnh vực thương mại, du lịch và kỹ thuật. Có điều là hễ mở cửa cho người ngoài vào thì phải tin người ta, là thứ mà cái đế chế an ninh mật vụ kia lại hoàn toàn zero. Mọi cuộc cải tổ, cải cách đều bị coi là mối đe dọa. Mọi bắt tay làm ăn với đối tác nước ngoài đều bị xem là mối nguy rủi ro. Mọi ý tưởng cách tân đều bị coi là có nguy cơ vượt rào. Nước Việt Nam đang cố chạy một nền kinh tế thị trường tân tiến dưới cái bóng thời Đông Đức.
Và cho dù Việt Nam không thể xây được bức tường như Đông Đức — thế nhưng ai người ta cũng vẫn muốn bỏ đi.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 1, 2026
Nguyên Văn:
Vietnam is the new East Germany.
A security state built on fear, surveillance, and the quiet desire to leave.
by Carl Robinson
Sep 30, 2026
East Germany collapsed in 1989, but its security reflexes live on in Vietnam. The Ministry of Public Security has swollen into a Stasi‑like institution: suspicious of everything, terrified of dissent, and convinced that control matters more than competence. The surveillance is constant, not dramatic. It’s the monitoring of social media, the quiet pressure on families, the ward‑level police who behave like local Stasi offices, and the endless reminders that someone is watching.
Vietnam’s security apparatus doesn’t try to keep people inside the country. It sends them out. Workers, students, and professionals are encouraged to scatter across the world, and the state barely cares whether they return. Resolution 23 promises to welcome overseas Vietnamese back, but it’s mostly eyewash. The security state will decide who is useful to return and who is carrying the wrong ideas. What it fears isn’t emigration — it’s contamination. The reflex is always the same: monitor, manage, contain, punish.
The most telling statistic in Vietnam today isn’t GDP or foreign investment. It’s the quiet, relentless desire to leave — by any means, through any channel, legal or otherwise. A state that cannot build a wall relies on fear, paperwork, and surveillance to keep people in place. It works well enough for the state, and not at all for the people.
Even the leadership behaves like people who want out. Tô Lâm travels constantly, collecting foreign visits and signing comprehensive strategic partnerships as if movement itself were a form of insulation. It’s the quiet irony of the security state: the man who built the bunker spends as much time outside it as possible. The reflex is the same as everyone else’s — get out when you can, return only when required.
Vietnam’s political system has been reorganised around the Ministry of Public Security. Tô Lâm didn’t just rise; the institution rose with him. The Party’s old balancing mechanisms have collapsed, leaving a single centre of gravity: the security state. Policy, economics, and diplomacy now orbit around its fears. The result is a country that behaves less like a developing economy and more like a bunker.
East Germany — officially the German Democratic Republic (GDR) from 1945 to 1989 — was a Communist state where the Party ruled everything: schools, unions, media, workplaces, neighbourhood committees. It taught its own version of history, cast itself as the heroic “anti‑fascist” state, and demanded public loyalty even when nobody believed it. Children learned slogans, marched with flags, and repeated the official story of who the good guys were. The ideology was hollow, but the machinery was real. Vietnam inherited the same architecture: one Party, one history, one set of approved truths, and a security apparatus built to enforce them.
Daily life reflected that bunker logic. East Germany didn’t need constant terror; it needed constant predictability. Vietnam has reached the same point. People work, study, raise families, and keep their heads down. Everyone understands the system is phoney, but the oppression is real. The ward‑level police function like local Stasi offices, quietly enforcing conformity through paperwork, visits, and reminders of who is watching. Even after serving his sentence, one dissident found his children forced to denounce him as a “reactionary” during police interrogation — not because anyone believed it, but because the system requires the performance. It’s the same East German normality: ordinary life under extraordinary constraints.
East Germany trained its children to perform loyalty long before they understood it. Schools drilled slogans, staged flag‑waving ceremonies, and rewarded students for reporting “enemy influences” at home. Vietnam has adopted the same reflex. Children learn the approved history, repeat the approved phrases, and absorb the quiet lesson that safety comes from conformity. When a dissident’s children were forced to denounce him as a “reactionary,” it wasn’t about belief. It was about teaching them how the system works: loyalty as performance, fear as routine.
East Germany turned sport into a political instrument. The GDR doped its athletes, built them into state heroes, and used their victories as proof that the system worked. It was a distraction, a morale device, and a way to manufacture pride inside a country that had little to celebrate. Vietnam has a softer version of the same reflex. Football wins become national triumphs, SEA Games medals are treated as proof of progress, and state media wraps every sporting success in political language. It’s the old formula: when politics can’t inspire, sport will.
The economic version of that normality was familiar too. East Germany had the Trabant, a national car built for pride rather than performance. Vietnam has VinFast. Both are products of political ambition more than engineering culture, sold as symbols of modernity while revealing the limits of a closed system. The technology lags, the quality wavers, and the propaganda insists everything is fine. Prestige first, reality later.
The consequences are visible everywhere. Journalists are silenced. Activists are jailed. Online speech is monitored. Civil society has been flattened. Even internal Party debates have narrowed to questions of loyalty and control. The state is no longer trying to persuade anyone. It is trying to outlast them.
The contradiction is that Vietnam still wants to be open. It wants foreign investment, trade, tourists, and technology. But openness requires confidence, and the security state has none. Every reform is treated as a threat. Every foreign partnership is a risk. Every new idea is a potential breach. The country is trying to run a modern economy with East German reflexes.
Vietnam can’t build a wall — but everyone still wants to leave.
$pageOut $pageIn
STASI là cái gì?
by Le Tung Chau & Google AI Gemini Plus, Oct. 4, 2026
Lời giới thiệu by LTC:
Sau khi posted bài “Việt Nam, một Đông Đức thời nay” / «Vietnam is the new East Germany» của Carl Robinson (Sep 30, 2026), tôi mới ngớ ra là có quá nhiều “bạn trẻ”, trẻ cỡ born 1990s, 1980s và tệ hơn là cả 1970s không biết Stasi là cái gì? Không biết Bức Tường Ô Nhục Bá Linh [ Berlin Wall ] là cái gì. Các bạn 1970s thì còn có người biết chút chút về 2 sự vụ đó, nhưng cái biết chỉ là lỏm bỏm ngoài da không đủ để thấu hiểu tận cái nguyên ủy, cái căn cốt bên trong, do đó cũng không biết luôn Ý NGHĨA của 2 sự kiện đó to hay nhỏ, trọng đại hay không, hay nó có ý nghĩa như thế nào khi hôm nay chúng ta khảo xét lại lịch sử Quốc – Cộng sau nửa thế kỷ miền Nam rơi vào tay CSBV?.
Vì lẽ đó, hôm nay tôi post thêm bài này, như dạng một Phụ Chú cho bài của Carl Robinson vậy, bởi vì nếu các bạn độc giả không hiểu căn cốt của Stasi, của Berlin Wall, thì bài của «Vietnam is the new East Germany» của Carl Robinson sẽ như chiếc là trôi vèo theo gió.
Sau đây là các câu hỏi và đáp giữa tôi với Google AI Gemini Plus. (Hỏi đáp bằng Anh ngữ, dĩ nhiên, và tôi dịch lại qua Việt ngữ để hầu quý độc giả. Vì nếu hỏi Gemini bằng Việt ngữ thì user sẽ bị chộ cái kho Data đểu cáng của Việt Cộng.)
Hỏi:
Stasi, cơ quan khủng bố đã theo dõi từng người và đè nặng áp lực lên từng nhà, được ví như một tập đoàn ác quỷ hay một bầy quái vật trong suốt những năm tháng mà Cộng sản cai trị ở Đông Đức.
Vậy, xin bạn làm ơn cho một mô tả vắn tắt về Stasi đặc biệt chú trọng tới khía cạnh dã man tàn ác và nỗi kinh hoàng mà nó đã gây ra. Cảm ơn!
The Stasi, a terror organization that watched and put pressure on families, was referred to as evil or the devil during the communist rule in East Germany.
Please give a succinct description of the Stasi organization, emphasizing its brutality and horror. Thanks!
Đáp: Đó là Ministerium für Staatssicherheit (Bộ Nội An), còn gọi bằng cái tên là Stasi, là cơ quan an ninh mật vụ chính thức của Đông Đức (Cộng hòa Dân chủ Đức – GDR, một nửa nước Đức ở phía Đông, theo chế độ cộng sản từ năm 1950 đến 1989). Cơ quan này là chủ tể của một trong những mạng lưới giám sát bao trùm, khét tiếng tàn bạo, và làm hủy hoại tinh thần, tâm lý con người kinh khủng nhất trong lịch sử hiện đại, nó có vai trò như " thanh kiếm và lá chắn" của Cộng sản đảng, đảng cầm quyền cai trị nước Đông Đức, nhằm trấn áp mọi mầm mống bất đồng chính kiến.
Một hệ thống mật vụ dã man tàn bạo và kinh hoàng
Bằng phương châm «mò tới mọi nơi mọi ngả», Stasi đã duy trì một cái cùm kẹp áp bức đến ngột thở trên toàn cõi Đông Đức, nó không chỉ gieo rắc nỗi kinh hãi riêng về mặt hành hạ thân thể con người mà còn chui sâu vô mọi mặt đời sống thường nhật của dân chúng tới từng ngóc ngách, tạm kể như sau:
▶ Giám sát, rình mò mọi nơi mọi ngả: Vào lúc thịnh thời nhất của nó, Stasi đã xài khoảng 91.000 nhân viên chính thức toàn thời cùng một mạng lưới khổng lồ có tới hơn 170.000 mật báo viên (gọi là *Inoffizielle Mitarbeiter* hay IM). Điều đó có nghĩa là bạn bè, xóm giềng, giáo chức, đồng nghiệp và thậm chí cả vợ chồng đều tích cực theo dõi lẫn nhau, làm phá nát cái nền nếp tin yêu nhau lâu đời giữa người với người cốt để bảo đảm là gần như không còn một khía cạnh riêng tư nào của đời sống có thể thoát được con mắt cú vọ của nhà nước.
▶ Sự hủy hoại tinh thần, tâm lý (*Zersetzung*): Tính chất này có thể được diễn dịch là "làm cùn mằn" hay "làm ung thối, mục nát", *Zersetzung* là một thủ thuật đã thành công thức đánh vào tâm lý con mồi, được dùng để đối trị bất cứ kẻ nào bị chế độ coi là kẻ thù chính trị. Stasi chẳng việc gì phải công khai bắt giữ kẻ vô phúc ấy mà chỉ cần dìm cho chết cuộc đời của con mồi bằng những việc làm ám muội. Nó – Stasi – lén đột nhập vào tư gia của con mồi để dời chỗ cho lộn xộn những vật dụng, đồ đạc trong nhà, gọi điện thoại quấy rối, tung tin đồn, đốn gãy sự nghiệp của con mồi và nếu con mồi bị mắc bệnh cần phải đi chữa trị thì nó can thiệp vào quá trình điều trị y tế nhằm đẩy người bất đồng chính kiến đến chỗ suy sụp tinh thần, hoang tưởng hoặc tự tử.
▶ Nhà tù Hohenschönhausen: Với thành phần đã bị chính thức bắt giữ, Stasi liền xài một cỗ máy hỏi cung bí mật gọi là Hohenschönhausen. Tù nhân phải chịu cực hình bị phá không cho ngủ, bị biệt giam, hoàn toàn cách biệt với thế giới bên ngoài, bị tra tấn bằng nước và bị nhồi liên tiếp các cuộc hỏi cung cân não dồn dập … đấy là những thủ đoạn tâm lý đã được thiết lập kỹ càng nhằm đánh sập ý chí tù nhân một cách toàn diện, triệt để và buộc họ phải đi đến kết cục nhận tội.
▶ Kho lưu giữ nỗi sợ hãi: Stasi lưu giữ hồ sơ chi tiết hết sức tỉ mỉ của hơn 5,6 triệu công dân Đông Đức—chiếm khoảng một phần ba tổng dân số. Dân chúng bị ghi vào hồ sơ từng cuộc nói chuyện riêng, bị thu thập mẫu mồ hôi và mùi thân thể rồi bỏ vào trong các lọ được nút kín để làm vật mẫu cho quân khuyển đánh hơi, đồng thời dân chúng còn bị ghi chép vô hồ sơ từng chi tiết nhỏ nhặt trong cuộc sống thường nhật. Bằng các phương thức này, Stasi đã tạo ra một khí hậu triệt để sợ hãi, biến Đông Đức thành một nhà tù khổng lồ, là nơi tư tưởng bị theo dõi và rào ngăn kỹ càng, từ đó, bất cứ kẻ nào có dấu hiệu muốn xé rào đều lập tức bị nghiền nát không chỉ riêng mình anh ta mà còn lan ra hết tất cả người thân kẻ thích trong gia đình.
Nguyên Văn:
The Ministerium für Staatssicherheit (Ministry for State Security), universally known as the Stasi, was the official state security and intelligence service of the Deutsche Demokratische Republik (DDR / East Germany) from 1950 to 1990. It operated as one of the most pervasive, brutal, and psychologically devastating surveillance networks in modern history, effectively acting as the "shield and sword" of the ruling communist party to suppress all internal dissent.
Systemic Terror and Total Control
Driven by the motto "To be everywhere," the Stasi maintained an oppressive grip on East German society through extreme infiltration, coercion, and psychological brutality:
▶ Massive Surveillance Network: At its peak, the Stasi employed around 91,000 full-time officers and an estimated network of over 170,000 unofficial informants (Inoffizielle Mitarbeiter or IMs). This vast web of spies turned neighbors, colleagues, friends, and even family members against one another, destroying societal trust and ensuring that virtually no aspect of private life was safe from state eyes.
▶ Psychological Destruction (Zersetzung): Translated as "decomposition" or "biodegradation," Zersetzung was a formalized psychological warfare tactic used against perceived political enemies. Instead of overt arrests, the Stasi covertly destroyed targets' lives. They broke into homes to move furniture, dialed wrong numbers, spread rumors, sabotaged careers, and manipulated medical treatments to drive dissidents to psychological breakdowns, paranoia, or suicide.
▶ The Hohenschönhausen Prison: For those who were formally arrested, the Stasi operated secret interrogation facilities like Hohenschönhausen. Prisoners were subjected to severe sleep deprivation, total isolation, water torture, and relentless psychological interrogation designed to completely break their spirit and force confessions.
▶ The Archives of Fear: The Stasi kept meticulously detailed files on over 5.6 million East German citizens—roughly one-third of the entire population. They recorded private conversations, collected sweat and body odor samples in sealed jars for tracking dogs, and documented the minutiae of daily civilian existence.
Through these methods, the Stasi created a climate of absolute fear, turning East Germany into a giant prison where thoughts were policed and any sign of non-conformity could result in the swift, systematic ruin of a family's life.
Post ngày mai Oct. 5, 2026:
Ngày mai, tôi sẽ post phần Hỏi Đáp về việc con Ác Thú Stasi của Đông Đức đã huấn luyện cho đệ tử Cộng sản Bắc Việt những gì, trong bao nhiêu năm.
Mời bạn đọc theo dõi.
LTC
$pageOut $pageIn
Hỏi Đáp về việc con Ác Thú Stasi
của Đông Đức đã huấn luyện cho đệ tử Cộng sản Bắc Việt những gì, trong bao nhiêu năm.
by Le Tung Chau & Google AI Gemini Plus, Oct. 4, 2026
|| Sau khi Saigon thất thủ Apr. 1975, Stasi vẫn còn làm ông thầy tiếp tục huấn luyện dạy nghề cho Công an mật vụ Việt Xã Nghĩa kéo dài đến khi Đông Đức bị dân chúng vùng lên kéo đổ sập vào Nov. 9, 1989. ||
 |
| Erich Mielke, Trùm STASI from 1957 to 1989 |
Nhân tiện xin bạn cho biết vắn tắt quá trình Stasi đã huấn luyện tay nghề của mình cho cán bộ Bắc Việt như thế nào để Bắc Việt có thể trở thành một phó bản của Satasi?
By the way, could you briefly describe the progress that Stasi has made in preparing North Vietnamese cadres to be its replicas?
Đáp:
Từ năm 1965 cho đến khi Bức tường Berlin sụp đổ vào năm 1989, Stasi đã là một vai trò chủ lực – ông trùm lớn trong việc huấn luyện cho Công an Bắc Việt và tối tân hóa bộ máy Công an Bắc Việt. Cho dẫu từ trước, Công an Bắc Việt đã có cách riêng tự bén rễ sâu cho bộ máy của nó rồi, nhưng "nguồn yểm trợ từ các nước Cộng sản anh em" do Đông Đức mang lại đã để lại một tầm ảnh hưởng sâu rộng đến năng lực kỹ thuật của Công an Bắc Việt, biến Bộ Công an này thành một khí cụ tinh vi vô song trong việc giam lỏng và canh chừng toàn dân trên mọi mặt của đời sống xã hội. [1, 2]
Căn cứ nơi kho tài liệu lưu trữ của Trung tâm Wilson, thì việc hợp tác giữa hai nước Cộng sản anh em đó đã ghi một vết hằn trong lịch sử giữa Đông Đức với Bắc Việt, có dính dáng tới mấy thành tố chủ chốt khác nữa, sau đây là điểm lược tiến trình và bản chất của việc hợp tác đó:
1. Đem Cán Bộ Bắc Việt qua Đông Đức để Huấn luyện tay nghề chuyên môn
Stasi không chỉ đưa đoàn cố vấn của nó đến Hà Nội; mà còn tuyển lựa cán bộ Bắc Việt rồi đem qua Đông Đức để đào tạo nâng cao tay nghề gián điệp, pháp y và kỹ thuật phản gián. [1, 3]
▶ Các chức vụ hàng đầu: Những thực tập sinh như Nghiêm Sỹ Tạo và Châu Diệu Ái khi về nước đã leo cao chức vụ trong guồng máy an ninh mật vụ của Bắc Việt. Về sau, Tạo làm Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật Nghiệp vụ, còn Ái là Viện trưởng Khoa học Hình sự, trực tiếp thực thi các phương pháp nghiệp vụ đã được Stasi dạy dỗ. [4]
▶ Phát tán Kỹ thuật: Nhờ Stasi mà Bắc Việt đã nổi lên thành một đại ca truyền nghề công an chìm ở vùng Đông Dương. Sau khi học được các ngón nghề do Stasi chỉ dạy, đại ca Công an Bắc Việt đã đem những kỹ thuật theo dõi, rình mò đó truyền lại cho lực lượng an ninh mật vụ cộng sản tại Ai Lao và Cao Miên sau năm 1975. [5]
2. Làm giấy tờ giả và đánh cắp thẻ Căn Cước ở Việt Nam Cộng Hòa
Trong Chiến tranh Việt Nam, Stasi là ông thầy hết sức đắc lực giúp cho Bắc Việt việc làm giả thẻ Căn Cước Việt Nam Cộng Hòa, nhờ đó các đặc công gián điệp Cộng sản Bắc Việt dễ trà trộn thâm nhập vào Việt Nam Cộng Hòa. [6]
▶ Thẻ Căn Cước màu xanh có hình con Rồng chìm: Stasi đã trực tiếp truyền nghề cho cán bộ Bắc Việt cách làm giống y hệt thẻ Căn Cước của Việt Nam Cộng Hòa. Nhờ ngón nghề này, các cán bộ Cộng sản cao cấp hoạt động tại miền Nam có được một vỏ bọc hợp pháp và dễ qua mắt hàng rào an ninh của Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng Hòa. [6]
▶ Viện trợ Kỹ nghệ: Để quá trình này có thể tự chạy ngay tại chỗ ở Bắc Việt không cần phải vươn tay qua Đông Đức xa xôi, Đông Đức đã chở qua Bắc Việt nguyên một dàn máy móc, trang thiết bị chuyên nghiệp và sau rốt là xây cất cho Bắc Việt một nhà xưởng chuyên sản xuất ra loại giấy chuyên dùng trong việc làm giả giấy tờ; xưởng máy này tới năm 1980 mới xây xong. [6]
3. Truyền nghề rình mò, theo dõi và nghe lén
Stasi đã xuất hàng viện trợ sang Bắc Việt các loại hình và máy móc kỹ thuật theo dõi giám sát chuyên nghiệp trị giá lên tới hàng triệu đồng tiền Mark Đông Đức. Việc viện trợ kỹ thuật này gồm có kỹ thuật kiểm soát đọc lén thư tín, thiết bị nghe lén điện thoại, các thiết cụ đặt trong phòng nhà ở, tư gia … để ghi âm và nghe lén, cộng với cả một mạng lưới liên lạc viễn thông bí mật riêng, không cho công chúng biết. Việc xuất hàng viện trợ cho Bắc Việt với số thiết cụ kỹ thuật quy mô lớn như thế đã thả cửa cho Bộ Công an mật vụ Bắc Việt mặc sức thực thi các guồng máy rình mò, giám sát và kiểm soát toàn dân trong nước, hệ guồng máy đó được dựng lên không khác gì một bản sao in hệt bố với con với hệ thống giám sát toàn diện khép kín của chính Stasi. [1, 2, 5, 7]
4. Nghi ngờ trong bụng và thân thiện ngoài mặt
Vào tháng 10 – 1980, mối hợp tác hữu nghị giữa Đông Đức và Bắc Việt đã chính thức công khai hóa khi Giám đốc Stasi là Erich Mielke và Bộ trưởng Nội vụ Việt Nam Xã Nghĩa Phạm Hùng ký kết với nhau một thỏa ước hợp tác toàn diện, chuyên vào việc kiểm soát, canh chừng nghiêm ngặt toàn dân và thêm một điều gọi là “bảo vệ kinh tế” { * }. [1, 8]
Tuy nhiên, nếu nói là Đông Đức và Bắc Việt là hai bản sao rập khuôn nhau thì đó là thứ bản sao bất toàn do cả hai đều ngấm ngầm và dai dẳng không tin nhau. { ** }
Cũng theo nguồn tài liệu thu thập được ngay tại cơ quan đầu não Stasi, người ta thấy rằng, song song với việc đào tạo cán bộ mật vụ cho Việt Nam, cả Stasi lẫn Công an tình báo Bắc Việt đều rất siêng năng hăng hái thực hiện công tác gián điệp với hàng ngàn sinh viên và công nhân Việt Nam đang sinh sống tại Đông Đức, do bởi mối lo sợ rằng, từ trong con số ngàn người này sẽ bất thần có những vụ nhảy rào tư tưởng hoặc các biến tướng làm gián điệp dọ thám cho Tây phương. [2, 5, 9]
Sau khi Saigon thất thủ Apr. 1975, Stasi vẫn còn làm ông thầy tiếp tục huấn luyện dạy nghề cho Công an mật vụ Việt Xã Nghĩa kéo dài đến khi Đông Đức bị dân chúng vùng lên kéo đổ sập vào Nov. 9, 1989.
LTC chú thích:
{ * }: tập ngữ “bảo vệ kinh tế” là chứng tích về cái não trạng quái đản hết sức riêng chỉ ở các nước Cộng sản mới có.
Để vắn tắt cắt nghĩa tập ngữ “bảo vệ kinh tế” này sau đây tôi xin sơ lược phần ý chánh, chứ nếu giải nghĩa cho đầy đủ thì phải mất vài trang giấy.
Não trạng quái đản ấy vốn được đẻ ra ngay từ thời Staline bên Nga sô kể từ năm 1924 trở đi, trong đó, Nga cộng (Staline) dầu biết rõ mười mươi là nền kinh tế chỉ huy (command economy) hay còn có cái tên khác là kinh tế tập trung [ trái ngược hoàn toàn với nền kinh tế thị trường (Market Economy) hay còn gọi là kinh tế tự do ] của Nga là suy yếu, bệnh hoạn nếu không nói là một nền kinh tế thất bại, nhưng không thể nào cải cách nó đi để thay vào đó bằng Market Economy, bởi vì một khi cho vận hành Market Economy thì chủ thuyết Cộng sản (đểu cáng, bịp bợm và phỉnh gạt dân) sẽ bị đổ nhào dẫn tới hệ quả là chế độ Cộng sản cũng nhào đổ theo bởi vì lý thuyết đó nó tai hại, phi lý và phi thực tế. Mà mục đích của chế độ Cộng sản là độc đảng toàn trị bất cần biết dân đói no ra sao, vì thế dẫu nó lỡ dựa vào chủ thuyết Karl Marx sai lầm, tai hại, bịp bợm và phi thực tế đi nữa, chế độ Cộng sản cũng cứ cố bám vào Marx, ca tụng Marx, đưa Marx lên bàn thờ để còn khoác cái lớp áo «có lý do chính đáng» đặng còn đứng được, vì hễ mở miệng buông chủ thuyết Karl Marx ra là chế độ Cộng sản tiêu vong ngay.
Từ thực tế thất bại kinh tế đó, Nga cộng mới lập ra một lớp an ninh mật vụ gọi là công an kinh tế, cốt nhắm tới bất cứ những ai chê bai, đả phá command economy và chống đối chủ thuyết Karl Marx, hay những ai dám đem kinh tế tư bản – Market Economy ra so đọ, đối chiếu, phân bì với kinh tế Cộng sản – command economy, nghĩa là những ai có ý muốn «vượt rào» dù là bằng lời nói hay hành động, ví dụ như nông dân, công nhân làm việc ươn lười, chểnh mảng trên nông trường hay hãng xưởng, lập tức bị kết tội là «phá hoại kinh tế». Một khi đã bị kết án tội «phá hoại kinh tế» dù là tội hạng nhẹ thôi thì nạn nhân phải bị án tù mười năm, hai mươi năm khổ sai là thường. Còn tội hạng nặng là bị đưa về Pác Pó đoàn tụ ngay!
Vào Giai đoạn Đại thanh trừng (hay Đại khủng bố) do Staline tung ra [ từ 1936 – 1938 ] để triệt hạ đối thủ chính trị và dọn đường để một mình y ta độc nắm quyền hành ở Nga cộng, thì người ta thường thấy trong hầu hết các phiên tòa xử những đồng chí cao cấp cựu trào cùng thời với Lenine, nạn nhân đều nhận tội là «phá hoại kinh tế».
Bạn đọc có thể liên tưởng và đối chiếu cái bàn thờ Chủ nghĩa xã hội, bàn thờ Hồ tặc ở Việt Xã Nghĩa thời nay với cái bàn thờ Karl Marx thời Cộng sản Đông Âu thì sẽ thấy nó giống y chang nhau như đúc!
{ ** }: lý do chánh là Bắc Việt đi theo Tàu cộng, làm đệ tử trung thành của Mao. Còn Đông Đức thì thuộc khối Cộng sản Đông Âu do Nga cộng làm trùm. Staline chết năm 1953, Khrushchev lên thay. Năm 1956, Khrushchev chính thức phát động đợt cải cách đường lối của Nga cộng, phê phán Staline mắc tội ác dã man tàn bạo, và mở màn chủ trương xét lại nghĩa là Cộng sản không việc gì phải đối đầu quân sự trực diện với khối tư bản Tây phương nữa và muốn «sống chung hòa bình» với Mỹ và Tây phương.
Chủ trương đó của USSR dưới quyền Khrushchev đã ngay lập tức phân ly Tàu cộng và Nga cộng ra làm hai, trong trường hợp này, Tàu cộng (dưới quyền Mao trạch Đông) là kẻ giận dữ sừng sộ chỉ trích USSR gay gắt và gọi Nga cộng là «bọn xét lại» một cách đầy miệt thị. Mối căng thẳng hiềm khích giữa Nga và Tàu lên đến đỉnh điểm vào năm 1969 với vụ quân của 2 bên đánh nhau ở đảo Trân Bảo (Zhenbao Island Conflict) vào ngày Mar. 2, 1969 và giao tranh lớn vào 2 tuần sau đó (Mar. 15, 1969) đến độ suýt xảy ra một cuộc chiến tranh tổng lực giữa Nga – Hoa. Sự phân rẽ Nga – Hoa này đã làm thay đổi phần lớn cục diện của Cold War.
Lý do ngoài mặt của trận Zhenbao Island Conflict là Nga và Tàu cùng tranh chấp chủ quyền hòn đảo nhỏ Zhenbao Island (người Nga gọi hòn đảo này là Damansky) nằm trên sông Ussuri (tiếng Nga) hay Ô Tô Lí Giang (tiếng Tàu) ở mạn Đông Bắc Hoa Lục giáp giới với Nga sô (vùng cực viễn Đông cùa Nga).
Nhưng Hoa Lục phải chịu lép vế vì Nga cộng hăm dọa sẽ chơi tới cùng, không loại trừ xài tới võ khí hạch tâm (nuclear weapons) mà trong thời gian của cuộc Chiến tranh Lạnh (Cold War) này, chỉ có Nga và Mỹ là 2 nước thủ đắc được nuclear weapons mà thôi.
Hanoi là đầy tớ của Mao, bất kể Hoa Lục nói cái gì Hanoi cũng không dám hó hé nói khác, cho nên Hanoi nhìn Đông Đức với ánh mắt nghi kỵ cần phải dè chừng bởi vì Đông Đức là đệ tử của Liên Sô [ USSR = the Union of Soviet Socialist Republics = Liên bang Cộng hòa Xã hội Sô Viết ].
Những link nguồn này là do Gemini trưng dẫn.
[1] https://www.wilsoncenter.org
[2] https://www.academia.edu
[3] https://en.wikipedia.org
[4] https://www.tandfonline.com
[5] https://www.tandfonline.com
[6] https://www.wilsoncenter.org
[7] https://www.academia.edu
[8] https://www.tandfonline.com
[9] https://www.gis-reseau-asie.org
Nguyên Văn:
From 1965 until the fall of the Berlin Wall in 1989, the Stasi played a substantial role in modernizing and training the North Vietnamese Ministry of Public Security (MPS). While the Vietnamese security apparatus was already deeply rooted in its own methods, East Germany's "fraternal aid" heavily influenced its technical capabilities, turning the MPS into a highly sophisticated tool for social control and surveillance. [1, 2]
The progress and nature of this historical cooperation involved several key elements according to archival research by the Wilson Center:
1. Specialized Cadre Training in East Germany
The Stasi did not just send advisors to Hanoi; it brought selected North Vietnamese cadres to East Germany for advanced training in espionage, forensics, and technical counterintelligence. [1, 3]
* Key Appointments: Trainees like Nghiêm Sỹ Tạo and Châu Diệu Ái became high-ranking figures within Vietnam’s security network. Tạo went on to become the deputy head of Vietnam's Technical Operations sector, while Ái headed the Forensic Institute, directly implementing Stasi-taught operational methodologies. [4]
* Technological Dissemination: The Stasi effectively turned Vietnam into a regional hub for secret police training. After learning Stasi tactics, the Vietnamese MPS subsequently passed these surveillance techniques down to communist security forces in Laos and Cambodia after 1975. [5]
2. Document Fabrication and Identity Theft
During the Vietnam War, the Stasi provided critical assistance in forging identities to help communist agents infiltrate South Vietnam. [6]
* "Green Dragon" Cards: The Stasi explicitly trained Vietnamese cadres on how to duplicate South Vietnamese identity cards. This enabled high-level communist cadres to operate covertly in the south without being detected by South Vietnamese police. [6]
* Industrial Support: To make this process self-sustaining, East Germany shipped specialized equipment and ultimately helped build a document fabrication paper factory in Vietnam, which was completed in 1980. [6]
3. Transfer of Surveillance and Bugging Technology
The Stasi exported millions of East German Marks' worth of specialized surveillance technology to Hanoi. This included postal control techniques, phone-tapping equipment, room-bugging hardware, and secret telecommunications networks. This massive tech transfer allowed the Vietnamese security apparatus to implement deep domestic social control and surveillance systems modeled closely on the Stasi's own panoptic system. [1, 2, 5, 7]
4. Formalization and Mutual Distrust
The relationship was fully institutionalized in October 1980 when Stasi chief Erich Mielke and Vietnamese Minister of the Interior Phạm Hùng signed a comprehensive cooperation agreement focused on strict social control and economic protection. [1, 8]
However, they never became perfect "replicas" due to a persistent undercurrent of mutual mistrust. Stasi records show that while they trained Vietnamese cadres, both the Stasi and the North Vietnamese intelligence services actively spied on the thousands of Vietnamese students and guest workers living in East Germany, fearful of ideological deviations or rogue espionage. [2, 5, 9]
$pageOut $pageIn Bức tường Ô nhục Bá Linh
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 7, 2026
(như thường lệ, những dòng chữ màu xanh nằm trong ngoặc vuông [ ] là phụ chú của Le Tung Chau)
Berlin Wall
by HISTORY.com Editors [ Ban Biên Tập trang HISTORY ] | Published: December 15, 2009 | Last Updated: August 11, 2026
Lấy danh nghĩa làm "lá chắn chống phát xít", Đông Đức Cộng sản xây Bức tường Ô nhục Bá Linh vào năm 1961, nhưng thực ra mục đích chính của bức tường là ngăn không cho dân Đông Đức bỏ chạy qua bên Tây Bá Linh [ thuộc FRG = Federal Republic of Germany = Cộng hòa Liên bang Đức (thường gọi là Tây Đức – West Germany) ].
Bức tường Ô nhục Bá Linh dài 27 dặm (khoảng 43 cây số), đã chia cắt thành phố Bá Linh của nước Đức ra làm hai miền, miền Đông và miền Tây, đồng thời Bức tường Bá Linh trở thành biểu tượng cho sự phân chia giữa thế giới cộng sản và tư bản trong thời Chiến tranh Lạnh [ từ 1947 – 1989 ].
Tường Bá Linh không chỉ làm bằng bê tông cốt sắt mà bên trên mặt tường còn được giăng thêm một lớp hàng rào kẽm gai nữa, càng làm tăng thêm vẻ kiên cố sừng sững của nó mấy chục năm trời cho đến một ngày, một phát ngôn viên của chính quyền Đông Đức loan báo rằng công dân Cộng hòa Dân chủ Đức (GDR = German Democratic Republic = Đông Đức) ai muốn đi qua bên kia biên giới thì đi, đó là ngày Nov. 9, 1989. Thế là chỉ trong vài giờ đồng hồ, một lượng người đông đảo đầy phấn khích đã đổ tràn về bức tường; với nhiều người dân Đông Đức, đây là lần đầu tiên sau bao nhiêu năm họ mới được tự do đi qua bên Tây Bá Linh, trong khi đó có nhiều người khác đem búa tạ và cuốc thuổng tới đục đẽo đập đổ bức tường ô nhục này.
Bá Linh bị chia cắt
Khi Đệ nhị Thế chiến kết thúc vào năm 1945, hai hội nghị hòa bình Yalta và Potsdam của phe Đồng minh đã phân định số phận các vùng lãnh thổ của Đức quốc. Người ta chia quốc gia cựu Phát xít bại trận này ra thành bốn "vùng thuộc phạm vi chiếm đóng của phe Đồng minh": vùng phía đông thuộc về Liên Sô, còn phần phía tây thuộc về Mỹ, Anh và Pháp.
Mặc dù theo như đã phân định thì phần đất của Bá Linh là nằm trọn trong phần lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát của Liên Sô (cách biên giới ngăn chia vùng chiếm đóng phía đông và phía tây khoảng chừng 100 dặm), nhưng các Hiệp ước Yalta và Potsdam vẫn chia thành phố này ra thành bốn khu giống như các vùng lãnh thổ của Đức quốc cũng bị chia làm bốn vậy. Một nửa ở phía đông Bá Linh thuộc quyền Liên Sô, còn nửa phía tây Bá Linh thì do các nước Đồng Minh cai quản. Việc chiếm đóng Berlin theo mô thức bốn bên này bắt đầu vào tháng 6 năm 1945.
Bá Linh bị cô lập và lập cầu không vận Bá Linh
Sự hiện diện của Tây Bá Linh – một thành phố mang màu tư bản lồ lộ như thế mà nằm sâu trong lòng Đông Đức cộng sản – chẳng khác gì "một khúc xương mắc ngay ở cổ họng Liên Sô", như chính lãnh tụ Liên Sô Nikita Khrushchev đã nói ra. Người Nga bắt đầu toan tính một cách gì để đuổi hẳn Mỹ, Anh và Pháp ra khỏi thành phố này.
Qua năm 1948, Liên Sô bèn chơi trò bế quan tỏa cảng, bao vây Tây Bá Linh cốt để chận đường tiếp vận, tiếp tế của phe Đồng Minh Tây phương để Đồng Minh nản và bỏ Bá Linh mà đi. Tuy nhiên, thay vì rút đi, Mỹ và Đồng Minh đã lập cầu không vận để tiếp tế cho các vùng thuộc quyền kiểm soát của phe Đồng Minh Tây phương ở Bá Linh bằng cửa ngõ các phi trường sẵn có tọa lạc ngay bên Tây Bá Linh. Cuộc tiếp tế này được gọi là Chiến dịch Cầu Không Vận Bá Linh, kéo dài hơn một năm và đã chuyển vận tiếp tế hơn 2,3 triệu tấn lương thực thực phẩm, nhiên liệu cùng các loại hàng nhu yếu khác đến Tây Bá Linh. Qua năm 1949, Liên Sô hủy bỏ cái trò bế quan tỏa cảng đó.
Tình hình tạm lắng dịu được chưa tới một thập niên thì căng thẳng lại bùng lên vào cuối thập niên 1950s. Năm 1957, sau khi phóng thành công vệ tinh Sputnik vào không gian, Liên Sô thấy mạnh dạn hơn, và đấy cũng là sự kiện mở màn cho "Cuộc chạy đua lên không gian" giữa Nga và Mỹ.
Tuy nhiên, các quan lớn Cộng sản cũng thấy mất mặt khi dòng người tị nạn liên miên không dứt từ Đông Đức chạy sang Tây Đức tư bản — kể từ khi Nga cộng chấm dứt trò bao vây Tây Bá Linh, có tới gần 3 triệu người bên Đông Đức bỏ đi, trong đó có nhiều nhân công chuyên nghề cùng với các tầng lớp ưu tú khác như bác sĩ, kỹ sư và giáo chức. Mặc cho Nga Sô la lối om sòm kể cả to tiếng hăm dọa, phe Đồng Minh cứ thế ăn miếng trả miếng võ mồm. Đủ thứ hội nghị thượng đỉnh, hội nghị to nhỏ khác tuần tự diễn ra nhưng không có một giải pháp khả quan nào đạt được.
Trong khi đó, dòng thác người tị nạn vẫn tiếp tục tràn về bên Tây. Vào tháng 6-1961, qua ngả Bá Linh, đã có khoảng 19.000 người lìa bỏ Đông Đức. Tháng tiếp theo, con số này là 30.000. Qua tháng 8-1961, nội 11 ngày đầu tháng thôi mà đã có tới 16.000 người Đông Đức băng qua biên giới để sang Tây Bá Linh, và tính riêng ngày 12-8, có chừng 2.400 người nữa bỏ đi —đây là con số người bỏ đi khỏi Đông Đức đông nhất nội trong một ngày.
Bức tường Bá Linh được dựng lên vì lẽ gì?
Để ngăn chặn dòng người Đông Đức di cư sang Tây Bá Linh, vào ngày 12-8-1961, Khrushchev đã bảo chính quyền Đông Đức đóng hẳn cánh cửa biên giới Đông với Tây Bá Linh lại. Trên mặt ngôn từ chính thức thì Đông Đức hô hoán là dựng tường cốt để ngăn chặn cái gọi là sự xâm nhập của “phát xít” Tây phương vào Đông Đức phá hoại nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhưng mục đích chính của nó là không để cho dòng người ồ ạt thoải mái bỏ Đông Đức mà sang bên Tây Đức như trước nữa.
Việc khởi công dựng tường bắt đầu vào sáng sớm hôm sau, và chỉ trong hai tuần, quân đội Đông Đức, với lực lượng công an cùng với một lượng lớn công nhân xây dựng được trưng dụng … đã làm xong một hàng rào kẽm gai với bức tường bê tông tạm bợ – đó chính là Bức tường Bá Linh – cách ngăn bên này với bên kia thành phố.
Thuở trước khi xây tường, dân chúng ở cả hai bên Đông cũng như Tây Bá Linh đều có thể đi qua đi lại khá tự do: Người ta đi qua bên kia biên giới Đông – Tây để làm việc, để mua sắm hoặc đến rạp hát coi kịch, đi nhà hàng ăn và vào rạp coi ciné. Xe lửa và các chuyến tàu điện ngầm vẫn ngược xuôi đưa đón khách qua lại hai miền Đông – Tây.
Sau khi Bức tường Bá Linh dựng lên xong rồi thì hầu như hết ai còn có thể đi từ Đông sang Tây Bá Linh được nữa, cho dẫu có đi qua bằng một trong ba cửa ngõ chốt chặn tức trạm kiểm soát chính thức gồm: một tại Helmstedt (“Trạm kiểm soát Alpha” theo cách nói của quân đội Mỹ), một tại Dreilinden (“Trạm kiểm soát Bravo”) và một là “Trạm kiểm soát Charlie” ở trung tâm Bá Linh, đặt tại Friedrichstrasse.
Rốt cuộc, dọc theo bức tường ô nhục này, Đông Đức đã dựng lên tới 12 trạm kiểm soát. Tại mỗi trạm đều có lính Đông Đức chực sẵn để xét giấy tờ và sàng lọc các viên chức ngành ngoại giao hay các ngành khác trước khi cho phép họ ra hoặc vào. Ngoại trừ những trường hợp đặc biệt ngoại lệ nào đó thì không kể, còn giờ đây, người đi du ngoạn từ bên Đông cũng như bên Tây Bá Linh hằng ngày như trước là vô cùng hiếm vì khó mà lọt qua nổi cái cửa ải biên giới này, từ đó Bức tường Bá Linh trở thành một hiện thân mười mươi của ngục tù Cộng sản mà mấy chữ “Bức màn sắt ô nhục” nổi như cồn do Winston Churchill nói ra dạo nào bây giờ càng thấm thía. [ đây là nguyên ủy của lối nói «ở bên kia bức màn sắt cộng sản» dùng để chỉ cái ngục tù giam hãm con người của thế giới Cộng sản mà người miền Nam Quốc Gia – Việt Nam Cộng Hòa – vẫn quen nghe, thấy trên radio hay trên sách báo nói tới. ]
'Hãy triệt hạ bức tường này'
Việc Đông Đức dựng tường Bá Linh đã ngăn chặn được dòng thác người tị nạn từ bên Đông sang bên Tây, và nó cũng làm nguội lại bớt những căng thẳng, khủng hoảng bắt nguồn từ Bá Linh mà ra. (Mặc dù chả vui gì về Bức tường Bá Linh nhưng Tổng thống John F. Kennedy cũng phải nhìn nhận một thực tế là “thà có một bức tường như thế còn đỡ hơn có một cuộc chiến tranh”.)
Gần hai năm sau ngày Bức tường ô nhục Bá Linh dựng lên, Tổng thống Mỹ Kennedy đã có một bài diễn văn hùng hồn trước một cử tọa đông hơn 120.000 người tập trung bên ngoài Tòa Thị chính Tây Bá Linh, chỉ cách Brandenburg Gate có vài bước chân [ người Đức thường vui gọi Brandenburg Gate là «Khải Hoàn Môn» của họ, Brandenburg Gate nằm sát ngay biên giới Đông – Tây Bá Linh tức sát ngay Bức tường ô nhục kia ]. Câu "Tôi là người Bá Linh" trong bài diễn văn của Tổng thống Kennedy là câu người ta nhớ tới nhiều nhất.
Trong suốt những năm tháng Bức tường ô nhục đứng đó, có ít nhất 140 người đã chết khi cố băng qua nó, có khi bằng cách bò chui ngầm bên dưới chân tường hoặc đi vòng qua nó. Tuy nhiên, việc đào tẩu khỏi Đông Đức không phải là không làm được: Từ năm 1961 cho đến khi bức tường bị đập đổ vào năm 1989, có hơn 5.000 người Đông Đức (trong đó có khoảng 600 lính gác tường biên giới này) đã đào tẩu sang Tây Bá Linh thành công. Có khi người ta nhảy xuống từ các cửa sổ nhà ở gần kề bức tường, hoặc leo qua hàng rào dây kẽm gai, hoặc dùng khinh khí cầu bay qua tường, hoặc bò men theo đường cống ngầm, hoặc chạy xe và tăng tốc lao xe qua những đoạn tường nào không được kiên cố cho lắm. Trong chuyến công du Tây Đức năm 1987, Tổng thống Ronald Reagan đã đến Tây Bá Linh, khi ông đọc bài diễn văn ở chỗ sát ngay với Bức tường ngăn Bá Linh, có một đoạn ông nói nhắm vào lãnh tụ Liên Sô lúc ấy là Mikhail Gorbachev với lời nhấn mạnh rằng Bức tường Bá Linh là hình ảnh diễn tả sự đàn áp, áp bức. Ông đã nói một câu, thuộc vào hàng câu nói nổi tiếng nhất nhì trong nhiệm chức Tổng thống của ông, Reagan bảo, "Này Gorbachev, hãy dẹp bỏ bức tường này!"
Bức tường Berlin sụp đổ vào lúc nào?
Vào ngày 9-11-1989, khi cuộc Chiến tranh Lạnh bước vào giai đoạn nguội lại, thì có một chuyện xảy ra, đó là một phát ngôn viên của Đảng Cộng sản Đông Đức đã công bố một loạt chính sách mới về du lịch trong đó có các quy định riêng về việc đi qua đi lại cửa ngõ biên giới tức Bức tường Bá Linh. Khi bị hỏi dồn lúc nào thì các quy định đổi mới này có hiệu lực, phát ngôn viên đáp: "Theo những gì tôi được biết... thì có hiệu lực ngay tức khắc, không phải chờ gì cả." [ * ]
Thế là, dân chúng Đông Bá Linh không ai bảo ai cùng hứng chí đổ xô nhau tràn tới các trạm kiểm soát biên giới, có nhiều người hô vang "Tor auf!" ("Mở cổng ra!"). Trong một đôi giờ đồng hồ, lực lượng lính canh Bức tường biên giới đã để cho đám đông đi qua, và bên Tây, người Tây Bá Linh đã chực sẵn với một màn chào đón bằng hoa và rượu sâm panh.
Vào cuối tuần đó, có hơn hai triệu người từ Đông Bá Linh đã đổ sang Tây Bá Linh để cùng tham dự một buổi tiệc mừng, buổi tiệc mà một ký giả đã tả là "bữa tiệc lộ thiên trên đường phố vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại". Dân chúng dùng búa và cuốc thuổng để đập vỡ từng mảng tường – việc này được gọi là "mauerspechte" hay "những con chim gõ kiến đục tường" – trong khi các dàn xe cơ giới cần cẩu và máy ủi làm việc lần lượt kéo sập từng đoạn tường.
Chẳng mấy chốc, bức tường Bá Linh hoàn toàn tan biến và Bá Linh được thống nhất lần đầu tiên tính từ ngày kết thúc Đệ Nhị Thế Chiến. Một người dân Bá Linh đã dùng sơn phun lên một mảng tường dòng chữ như thế này: "Chỉ đến hôm nay, chiến tranh mới thực sự chấm dứt."
Sau 45 năm chia cắt, Đông và Tây Đức đã chính thức tái thống nhất vào ngày 3-10-1990, gần một năm sau khi Bức tường Bá Linh sụp đổ.
Translated into Vietnamese by Le Tung Chau
Oct. 7, 2026
[ * ]: Sử sách còn ghi, phát ngôn viên đó là anh Günter Schabowski, với câu nói phát trực tiếp trên đài truyền hình toàn quốc: "As far as I know, it takes effect immediately, without delay." Câu nói đã trở thành huyền thoại vì nhờ nó mà Bức tường Bá Linh bị triệt hạ mà không tốn lấy một giọt máu. Người ta bảo, đó là trong một lúc bất cẩn, anh Günter đã nói lỡ lời như thế chứ thực ra các quy định mới về du lịch, đi qua lại Biên giới với Tây Bá Linh là có nhiều thủ tục và phải mất một đôi tuần mới xong. Cũng có một số ý kiến cho rằng anh Günter Schabowski cố ý nói lỡ lời như thế ngay trên sóng truyền hình phát trực tiếp toàn quốc.
Thực ra, sự kiện Günter Schabowski chỉ là giọt nước tràn ly, việc đến phải đến. Bởi vì, tình hình Đông Đức sụp đổ đã được dọn trước bằng vào những sự kiện sau đây:
▶ Làn sóng bất mãn của công chúng ở Đông Đức (GDR) năm 1989 lên đến đỉnh điểm. Dân chúng đã cùng nhau tổ chức các cuộc biểu tình lớn trong ôn hòa —đặc biệt là các cuộc "Biểu tình ngày Thứ Hai" (Montagsdemonstrationen) bắt đầu ở Leipzig và sau đó lan rộng ra toàn quốc. Hàng trăm ngàn người đã xuống đường đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải cải cách chế độ qua dân chủ, đòi quyền tự do ngôn luận và quyền tự do đi lại.
▶ Đầu năm 1989, Hung Gia Lợi (Hungary) bỗng tháo dỡ hàng rào biên giới với Áo quốc. Sự kiện này đã tạo ra vết rách lớn đầu tiên của Bức màn sắt. Nhận thấy cơ hội bằng vàng này, hàng chục ngàn người Đông Đức đang đi nghỉ mát ở các nước cộng sản láng giềng đã đổ xô nhau nhập cảnh Hungary và Tiệp Khắc rồi từ đó mượn đường đào thoát qua Tây Đức vì các cửa ải biên giới vừa mới được mở tung. Cuộc thiên di ồ ạt này đã tạo ra một khủng hoảng chính trị và kinh tế nghiêm trọng cho lãnh tụ Đông Đức.
▶ Vì không còn khả năng kiểm soát, chế ngự được quần chúng xuống đường, cũng như bó tay khi muốn ngăn chặn dân chúng bỏ xứ ra đi, chính phủ độc tài của Đông Đức bắt đầu sụp đổ. Vào tháng 10-1989, lãnh tụ độc tài mấy chục năm Erich Honecker bị hạ bệ. Người lên thay là Egon Krenz hết sức cố gắng lèo lái tình hình và nhượng bộ bằng cách soạn ra các luật lệ mới, cởi mở hơn về du lịch nhằm xoa dịu công chúng và khôi phục quyền hành cho Cộng đảng, và dĩ nhiên Cộng đảng vẫn chưa chịu buông tay từ bỏ quyền hành ngay.
▶ Trong khi mọi việc vẫn còn ngổn ngang chưa đâu vào đâu thì xảy ra biến cố họp báo với phát ngôn lỡ lời ngớ ngẩn của Günter Schabowski phát trực tiếp trên đài truyền hình, một biến có có giá trị giúp đốt giai đoạn để hạ bệ Cộng sản Đông Đức một cách an bình không đổ máu.
Nguyên Văn:
Berlin Wall
By HISTORY.com Editors
Published: December 15, 2009 | Last Updated: August 11, 2026
The Berlin Wall was constructed in 1961 by communist East Germany as a supposed "antifascist bulwark," though it served mainly to prevent East Germans from defecting to the West. The 27-mile long Berlin Wall physically separated the city of Berlin into East and West sectors and symbolized the Cold War division between the communist and capitalist worlds. The massive concrete and barbed wire wall stood until November 9, 1989, when an East German official announced that citizens of the GDR could cross the border as they pleased. Within hours, ecstatic crowds mobbed the wall, and many East Germans crossed freely into West Berlin for the first time in years, while others brought hammers and pickaxes to smash the wall itself.
The Partitioning of Berlin
As World War II came to an end in 1945, a pair of Allied peace conferences at Yalta and Potsdam determined the fate of Germany’s territories. They split the defeated nation into four “allied occupation zones”: The eastern part of the country went to the Soviet Union, while the western part went to the United States, Great Britain and France.
Even though Berlin was located entirely within the Soviet part of the country (it sat about 100 miles from the border between the eastern and western occupation zones), the Yalta and Potsdam agreements split the city into four similar sectors. The Soviets took the eastern half, while the other Allies took the western. This four-way occupation of Berlin began in June 1945.
Berlin Blockade and Airlift
The existence of West Berlin, a conspicuously capitalist city located deep within communist East Germany, “stuck like a bone in the Soviet throat,” as Soviet leader Nikita Khrushchev put it. The Russians began maneuvering to drive the United States, Britain and France out of the city for good.
In 1948, a Soviet blockade of West Berlin aimed to starve the western Allies out of the city. Instead of retreating, however, the United States and its allies supplied their sectors of the city from airfields located within West Berlin. This effort, known as the Berlin Airlift, lasted for more than a year and delivered more than 2.3 million tons of food, fuel and other goods to West Berlin. The Soviets called off the blockade in 1949.
After a decade of relative calm, tensions flared again in the late 1950s. The Soviets were emboldened by the successful launch of the Sputnik satellite in 1957, which launched the “Space Race" between the U.S.S.R. and the United States.
But officials were also embarrassed by the seemingly endless flow of refugees from East to the capitalist West—nearly 3 million since the end of the blockade, many of them skilled workers such as doctors, teachers and engineers. The Soviets blustered and made threats, while the Allies resisted. Summits, conferences and other negotiations came and went without resolution.
Meanwhile, the flood of refugees continued. In June 1961, some 19,000 people left the GDR through Berlin. The following month, 30,000 fled. In the first 11 days of August 1961, 16,000 East Germans crossed the border into West Berlin, and on August 12 some 2,400 followed—the largest number of defectors ever to leave East Germany in a single day.
Why Was the Berlin Wall Built?
To stop the flow of West Berlin-bound emigrants, on August 12, 1961, Khrushchev gave the East German government permission to close its border for good. The official purpose was to keep so-called Western “fascists” from entering East Germany and undermining the socialist state, but its primary purpose was stemming the mass defections from East to West.
Work began early the next morning, and in just two weeks, the East German army, police force and volunteer construction workers had completed a makeshift barbed wire and concrete block wall–the Berlin Wall–that physically divided one side of the city from the other.
Before the wall was built, Berliners on both sides of the city could move around fairly freely: They crossed the East-West border to work, shop or go to theaters, restaurants and movies. Trains and subway lines carried passengers back and forth.
After the Berlin Wall was built, it became nearly impossible to get from East to West Berlin, even through one of three official checkpoints: at Helmstedt (“Checkpoint Alpha” in American military parlance), at Dreilinden (“Checkpoint Bravo”) and in the center of Berlin at Friedrichstrasse (“Checkpoint Charlie”).
Eventually, the GDR built 12 checkpoints along the wall. At each of the checkpoints, East German soldiers screened diplomats and other officials before they were allowed to enter or leave. Except under special circumstances, everyday travelers from East and West Berlin were rarely allowed across the border, making the Berlin Wall a tangible representation of Winston Churchill's infamous "Iron Curtain."
'Tear Down This Wall'
The construction of the Berlin Wall did stop the flood of refugees from East to West, and it helped defuse the crisis over Berlin. (Though he was not happy about it, President John F. Kennedy conceded that “a wall is a hell of a lot better than a war.”)
Almost two years after the Berlin Wall was erected, Kennedy delivered one of the most famous addresses of his presidency to a crowd of more than 120,000 gathered outside West Berlin’s city hall, just steps from the Brandenburg Gate. Kennedy’s speech has been largely remembered for one particular phrase: “I am a Berliner.”
Over the years, at least 140 people were killed trying to get over, under or around the Berlin Wall. Escape from East Germany was not impossible, however: From 1961 until the wall came down in 1989, more than 5,000 East Germans (including some 600 border guards) managed to cross the border by jumping out of windows adjacent to the wall, climbing over the barbed wire, flying in hot air balloons, crawling through the sewers or driving at high speed through unfortified parts of the wall.
President Ronald Reagan, on a 1987 visit to Berlin, highlighted the Berlin Wall as a symbol of oppression when he stood near the barrier and delivered a speech directed at Soviet leader Mikhail Gorbachev. Uttering perhaps the most famous words of his presidency, Reagan demanded, "Mr. Gorbachev, tear down this wall!"
When Did the Berlin Wall Fall?
On November 9, 1989, as the Cold War began to thaw, an East German Communist Party spokesman announced a series of new policies regarding border crossings. When pressed on when the changes would take place, he said “As far as I know ... effective immediately, without delay.”
In response, East Berliners mobbed border checkpoints, some chanting “Tor auf!” (“Open the gate!”). Within hours, border guards were letting the crowds through, where West Berliners greeted them with flowers and champagne.
More than 2 million people from East Berlin visited West Berlin that weekend to participate in a celebration that was, one journalist wrote, “the greatest street party in the history of the world.” People used hammers and picks to knock away chunks of the wall–they became known as “mauerspechte,” or “wall woodpeckers”—while cranes and bulldozers pulled down section after section.
Soon the wall was gone and Berlin was united for the first time since World War II. “Only today,” one Berliner spray-painted on a piece of the wall, “is the war really over.” After 45 years as a divided nation, the reunification of East and West Germany was made official on October 3, 1990, almost one year after the fall of the Berlin Wall.
$pageOut các Phần tiếp theo ==>
.
No comments:
Post a Comment
Enter you comment ...